Taj Mahal - Nơi yên nghỉ của tình yêu

(TT&VH Cuối tuần) - Đền Taj Mahal nằm ở thành phố Agra, bang Uttar Predesh, cách Thủ đô New Delhi 200km về phía Nam, nơi bất cứ khách du lịch nào cũng muốn đặt chân tới một khi đã đến quốc gia của những ngôi đền này. Nếu Agra là một vườn hoa đẹp của nghệ thuật kiến trúc Ấn Độ thời Mughal, thì Taj Mahal là một viên ngọc trong suốt được kết tinh từ tình yêu. Thoạt tiên, Taj Mahal có tên là Tat Bibica Rauza tức Nơi chôn cất Nữ hoàng của trái tim, còn cái tên sau này Taj Mahal có nghĩa là Vương miện của người Mughal.

Đền Taj Mahal 

Tình yêu bất diệt

Câu chuyện trở về những năm cuối thế kỷ 16, nơi Hoàng đế Jahangir đang trị vì một vùng đất có tên Hindustan (Ấn Độ sau này). Ông có rất nhiều con nhưng trong số đó ông đặc biệt yêu quý Hoàng tử Khurram, người con thứ năm và là niềm tự hào của ông. Chính hoàng tử đã có công dẹp sạch những phần tử nổi loạn, đánh bật quân ngoại xâm, thống nhất đất nước. Với tất cả lòng tự hào, Jahangir ban cho Khurram cái tên Shah Jahan (Vua của thế giới), một tiền lệ chưa từng có trong triều đại Mughal khi chức danh ấy lại thuộc về một người chưa lên ngai vàng. Và cũng từ đây, cái tên này gắn liền với một thời kỳ cực thịnh của Vương triều Mughal (Hồi giáo gốc Thổ) sau những tranh chấp đẫm máu hòng chiếm đoạt ngai vàng khi Jahangir qua đời. Shah Jahan lên ngôi (1628), cùng Hoàng hậu Arjumand Banu Begum (sau này được biết đến dưới cái tên ngắn gọn, Mumtaz Mahal) đem lại một thời kỳ hòa bình và thịnh vượng trong suốt triều đại Mughal.

Hoàng hậu Mumtaz và vị “vua của thế giới” Shah Jahan

Hoàng hậu Mumtaz là con gái Asaf Khan, quan đại thần trong triều đình Shah Jahan, bà là đóa hoa thơm ngát nhất trong vườn hoa cung nữ và cũng là người được Shah Jahan sủng ái hết mực. Biết người đẹp từ khi chưa lên chấp chính, Thái tử Khurram đã mê như điếu đổ. Vẻ đẹp khuôn trăng của bà đã hút hồn nhà vua tương lai và ông đã nhủ thầm đây sẽ là một người thực sự quan trọng đối với cuộc đời ông. 5 năm sau, hai người kết hôn và từ lúc này trở đi bà trở thành một phần không thể thiếu trong nhịp đời gập ghềnh của Khurram, từ lúc Hoàng hậu Nur Djahan kích động các thái tử chống lại Hoàng đế Jahangir cho đến lúc Khurram bị truy đuổi đến Deccan, miền Trung Ấn Độ rồi đến ngày ông đường hoàng trở về với mũ miện trên đầu.

Cổng vào đền Taj Mahal nhìn giống như chiếc khăn che mặt của người con gái đạo Hồi

Mumtaz Mahal trở thành một vị cố vấn nhất mực trung thành với nhà vua, một hoàng hậu luôn được lòng dân nghèo. Bà luôn bên cạnh nhà vua trong những lúc khó khăn nhất, kể cả những khi ông đi chinh chiến. Rồi cuối cùng, sau khi sinh hạ hoàng tử thứ 14 trên chiến trường Burhanpur (1631), hoàng hậu đã qua đời ở tuổi 39 vì sức khỏe bị giảm sút nghiêm trọng sau những chặng đường dài.

Đền Taj Mahal nhìn từ trên cao

Cái chết của bà để lại cho Shah Jahan niềm thương tiếc vô bờ. Chỉ trong vòng 2 tuần, râu và tóc của nhà vua đổi màu trắng xóa. Sau đó, ông cũng chẳng màng tham gia vào công việc triều chính. Trước khi hoàng hậu qua đời nhà vua có hứa với bà 3 điều: Sẽ xây cho bà một ngôi đền tưởng niệm vĩ đại nhất từ trước đến nay chưa từng hiện hữu trên đời, hàng năm sẽ đến viếng thăm bà và sẽ nuôi dạy các hoàng tử cho thật tốt. Trớ trêu thay, lời hứa đó cuối cùng chỉ đi được 1/3 quãng đường. Sau khi hoàn thành xong công trình kiến trúc vĩ đại nhất, Shah Jahan đã được các hoàng tử “đưa” thẳng luôn vào đền tưởng niệm nằm cạnh hoàng hậu. Một kết thúc phản phúc y hệt như tình cảnh cha ông ngày trước nhưng khác chăng vẫn còn một chút hậu...

Bức tường bên trong đền được làm bằng đá cẩm thạch trắng và sa thạch

Biểu tượng của tình yêu vĩnh hằng

Taj Mahal được khởi công xây dựng vào năm 1632 và hoàn thành 22 năm sau đó. Đây là một công trình kiến trúc chứa đựng một ma lực cuốn hút đủ làm rung động hàng triệu con tim, là di sản của lối kiến trúc Ấn - Hồi, vừa uy nghiêm, lộng lẫy mà vẫn rất tinh tế, nhẹ nhàng. Đó còn là biểu tượng của tình yêu vĩnh cửu, là những giọt lệ rơi được tạc bằng đá cẩm thạch và thể hiện niềm tin tuyệt đối vào đấng Allah.

Người ta không lý giải được vì sao Shah Jahan lại có thể chọn được một mẫu kiến trúc đẹp lộng lẫy đến vậy. Câu trả lời chỉ có thể là do tình yêu vĩ đại mà ông đã dành cho bà. Bởi lẽ nhìn vào đó, dường như mọi nét đẹp của người phụ nữ đều được trình bày hết sức tinh xảo. Từ chiếc vườn hình chữ nhật tựa dáng một nét nghiêng của người phụ nữ cho đến vòm cổng ra vào như chiếc khăn che mặt của người con gái đạo Hồi trong đêm hôn lễ. Phần chính của công trình là tòa lâu đài bát giác cao 75m với mái vòm được làm bằng đá cẩm thạch trắng và sa thạch được lấy riêng tại Rajasthan và Dehli. Cẩm thạch trắng là loại đá có thể ứng ngẫu với mọi khoảnh khắc thay đổi của thời gian. Mỗi một cú chạm nhẹ của ánh sáng theo chu kỳ lên nó đều tỏa ra một thứ sắc màu riêng quyến rũ đến lạ lùng, nhẹ nhàng, dịu dàng lúc tảng sáng, chói lòa giữa trưa và như ngọn lửa thiêng khi đêm về.

Cửa vào lăng mộ

Xung quanh tòa lâu đài là những bức tường có nhiều cửa sổ và cửa ra vào hình vòm cuốn được trang trí cực kỳ tinh xảo. Trên gian phòng lớn ở tầng hai, mộ của vua và hoàng hậu được khảm bằng 12 loại đá quý ẩn hiện nhiều màu sắc trên nền cẩm thạch trắng trang trí nhiều tiết họa hình học, hoa lá và các dòng chữ Ả Rập chạy ngang trích từ kinh Koran như mang đến những thông điệp từ Thượng đế.

Bên cạnh lâu đài là 4 cột tháp sừng sững vây quanh. Theo quan niệm Hồi giáo, số 4 tượng trưng cho sự thiêng liêng, bất diệt và vì vậy có lẽ sẽ không thể có cách bày tỏ tình yêu nào ý nghĩa hơn thế. Công trình huy động 20.000 người làm và hơn 1.000 thớt voi dùng để chuyên chở. Kiến trúc sư Ustad Isa (người Iran) là người đã kiến tạo nên phần hồn của đền thờ, những hạng mục khác chịu sự đảm nhiệm của từng khu vực: Thợ thủ công đến từ Vương quốc Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ), tạo dáng vườn tược là những nghệ nhân vùng Kashmir, tạc chữ (Sheraz), cắt đá, chạm khắc, xây dựng mái vòm (Bukhara, Constantinople và Samarkand). Bên cạnh đó, vật liệu cũng được chọn lọc từ những vùng nổi tiếng nhất...

Taj Mahal kiêu kỳ dưới mọi góc cạnh, dưới mọi không gian và thời gian. Có người cho rằng nếu thật sự có thiên đường thì chỉ có nơi đây dễ làm người ta tin nhất. Đi bộ dưới khu vườn giữa 2 hàng cây quanh năm chim hót, với hồ nước trong vắt in bóng hình ẩn hiện tòa lâu đài, không khí xung quanh tĩnh lặng khiến người ta dễ có cảm giác hoài niệm về một triều đại huy hoàng đã lùi xa tít tắp. Mỗi năm Taj Mahal đón khoảng 3 triệu khách du lịch, nó trở thành niềm tự hào của người dân Ấn và hơn thế đó là di sản văn hóa thế giới.

Đêm xuống, đặc biệt là những đêm trăng sáng, Taj Mahal tỏa một thứ ánh sáng kỳ ảo, một thứ đỏ lửa kéo những miền ký ức miên man trở về. Hơn 350 năm qua nó vẫn thế, vẫn lạc lõng một mình giữa sự phát triển chóng mặt của cuộc sống đô thị và vẫn là một biểu tượng sáng ngời của tình yêu bất tử và nếu vẫn được gìn giữ như thế này thì nó sẽ luôn là điểm hẹn của những cuộc trở về...

Một lần đến Ấn Độ ghé thăm đền Taj Mahal để biết được tình yêu luôn bất diệt

Emdep.vn - Taj Mahal là ngôi đền linh thiêng không thể bỏ qua khi đến Ấn Độ. Ngôi đền tượng trưng cho tình yêu vĩnh hằng khiến con người cảm thấy tin yêu thêm cuộc sống.

Trong chút chớm lạnh của buổi sớm, một màn sương còn giăng mắc lại trên Taj Mahal như chiếc khăn mỏng manh trên gương mặt người thiếu nữ. Rồi bình minh đến, bắt đầu bằng ánh vàng rót mật trên đỉnh mái vòm duyên dáng bằng cẩm thạch trắng. Khi mặt trời nâng mình lên cao giữa không trung, cả ngôi đền nhuốm mình trong những tia nắng tinh khôi đầu ngày, tựa hồ như một giấc mơ tuyệt đẹp. Không, đây không phải là mơ cũng không phải hình ảnh thường thấy trong các cuốn sách du lịch, mà là thực. Taj Mahal đang thực sự hiển hiện trước mắt tôi.

Taj Mahal nhuốm mình trong những tia nắng tinh khôi đầu ngày

 • Taj Mahal nằm ở thành phố Agra (bang Uttar Pradesh), bên bờ sông Yamuna. Để đến đây, du khách thường chọn những chuyến tàu hỏa kéo dài ba tiếng từ thủ đô Delhi. Giá vé 170 rupee (68.000 đồng).

• Thời điểm tham quan Taj Mahal đẹp nhất vào lúc bình minh và hoàng hôn. Ngôi đền mở cửa 30 phút trước khi mặt trời mọc, đóng cửa 30 phút trước khi mặt trời lặn, và đóng cửa vào thứ Sáu.

• Du khách có thể mua vé vào cửa tại cả ba cổng của đền (Cổng Tây, Cổng Đông và Cổng Nam).

Bắt đầu từ một câu chuyện tình

Có rất nhiều điều để nói về tuyệt tác kiến trúc lộng lẫy này. Nhưng tôi vẫn luôn muốn bắt đầu câu chuyện của mình về Taj Mahal từ mối tình bất diệt giữa hoàng đế Shah Jahan và nàng Mumtaz Mahal.

Shah Jahan là một trong những vị hoàng đế nổi tiếng của đế quốc Mughal, lên ngôi năm 1627. Trong số các thê thiếp, được ông sủng ái nhất là người vợ thứ ba, hoàng hậu Mumtaz Mahal. Hai người chung sống suốt mười chín năm và hầu như không rời nhau nửa bước, ngay cả những lúc Shah Jahan lâm trận.

Năm 1631, Mumtaz Mahal chẳng may qua đời trong khi hạ sinh người con thứ mười bốn. Sự ra đi của bà đã để lại nỗi buồn đau vô hạn, không thể khỏa lấp trong lòng Shah Jahan. Chỉ sau một đêm ngồi bên xác vợ, râu tóc của ông đã trở nên bạc trắng. Hoàng đế còn ra lệnh cho toàn bộ hội đồng chức sách phải để tang bà trong hai năm.

Cổng vào Taj Mahal

Ít lâu sau đó, Shah Jahan bắt tay vào thực hiện di nguyện của Mumtaz Mahal: xây dựng một lăng mộ tương xứng với tình yêu của hai người. Toàn bộ nguồn lực của cả vương triều đều tập trung cho việc này. Ustad Tsa, kiến trúc sư tài hoa nhất Bắc bán cầu thời bấy giờ, đảm nhiệm việc thiết kế ngôi đền. Ngoài ra, còn cần đến 32 triệu rupee (tương đương 877 triệu USD theo tỷ giá hiện tại), khối lượng đá quý và vật liệu do 1.000 con voi vận chuyển, cùng với hơn 20.000 nhân công lao động ngày đêm. Vậy mà đến 22 năm sau (1653), Taj Mahal mới hoàn thành.

Nhưng đó chưa phải là đoạn kết của câu chuyện tình. Sau khi Taj Mahal xây xong thì Shah Jahal cũng chẳng còn màng đến việc triều chính. Trong những năm tháng cuối đời, ông bị chính con trai mình chiếm ngôi và giam lỏng trong pháo đài Agra bên kia sông. Hàng ngày, vị hoàng đế già vẫn ngồi trên vọng lâu, đau đáu dõi mắt về ngôi đền cẩm thạch trắng. Năm 1666, khi qua đời, di hài của Shah Jahan được đưa về Taj Mahal, đoàn tụ mãi mãi với người vợ yêu dấu.

Giấc mơ cẩm thạch trắng

Mối tình giữa Shah Jahan và Mumtaz Mahal đã để lại cho nhân loại một viên ngọc hoàn mỹ, biểu tượng tiêu biểu của thời kỳ Mughal, kết hợp hài hòa phong cách kiến trúc Ba Tư, Hindu, Hồi giáo, mà bất cứ ai cũng phải trầm trồ thán phục và không tiếc mỹ từ để ca tụng.

Được xây chủ yếu bằng đá cẩm thạch trắng nên màu sắc của Taj Mahal dường như cũng ứng ngẫu theo mỗi khoảnh khắc của ngày: ửng hồng khi rạng đông, trắng tinh khiết lúc mặt trời đã lên cao, và nhuộm ánh vàng rực vào buổi hoàng hôn. Những đêm trăng thanh, cả ngôi đền như một viên ngọc tỏa sáng lấp lánh giữa bầu trời đêm huyền ảo.

 Thánh đường Hồi giáo nằm cạnh lăng mộ chính

Bước qua cánh cổng lớn, bạn sẽ nhìn thấy Taj Mahal lộng lẫy soi bóng xuống bể nước gióng theo trục bắc – nam, bao quanh bởi hai hàng cây xanh đều tăm tắp. Ở các góc của lăng là bốn ngọn tháp sừng sững, hai kiến trúc bằng đá sa thạch đỏ (thánh đường và nhà khách) nằm cách lăng một khoảng cách cân xứng. Các mặt của ngôi đền cũng hoàn toàn giống hệt nhau với cổng vòm và kinh Quran được chạm khắc trên đá cẩm thạch trắng. Người Mughal coi sự cân xứng là biểu tượng của cân bằng và hòa hợp trong đế chế của mình. Họ đã làm được điều mà ngay cả các kiến trúc sư trong kỷ nguyên hiện đại cũng phải sửng sốt: độ cân xứng song phương dọc đường trục trung tâm.

Taj Mahal soi bóng xuống bể nước gióng theo trục bắc - nam

Điều thú vị là điểm bất đối xứng duy nhất lại nằm ở ngôi mộ của người đã dựng nên công trình: chiếc quan tài của hoàng hậu Mumtaz nằm ở chính giữa lăng trong khi quan tài của Shah Jahan lại nằm lệch trục. Truyền thuyết kể rằng, hoàng đế dự định xây một lăng Black Taj cho riêng mình nhưng ông qua đời khi kế hoạch còn dang dở. Do đó, mộ của ông được thêm vào Taj Mahal chứ không nằm trong thiết kế ban đầu.

Phần chính của công trình là lăng mộ hình bát giác cao 75 mét với mái vòm bằng đá cẩm thạch và sa thạch, trang trí hình một bông hoa sen nhằm nhấn mạnh chiều cao. Đỉnh cao nhất là một hình chạm đầu mái mạ vàng, pha trộn phong cách Ba Tư và các yếu tố Hindu. Nội thất bên trong lăng cũng không kém phần thanh nhã, các chi tiết trang trí đạt đến độ tinh xảo sánh ngang với nghệ thuật kim hoàn.

 Lăng mộ hình bát giác, nơi an nghỉ của Shah Jahan và hoàng hậu

Khi ngẩn ngơ ngắm nhìn những đường nét mỹ lệ của Taj Mahal, tôi chợt nhớ mình đã có tháng năm dài đếm nhịp mơ về nơi này, đã đọc biết bao nhiêu bài viết, đã ngắm nhìn biết bao nhiêu bức hình, và giờ tôi đứng đây, vỡ òa vì kinh ngạc. Mỗi năm, có hàng triệu người cũng giống như tôi, lặn lội đến đây, chiêm ngưỡng và ra về với những ký ức đã khắc sâu vào tâm trí.

Nếu một ngày Taj Mahal biến mất

Điều ấy hoàn toàn có thể trở thành sự thực bởi Taj Mahal đang phải chịu sức ép rất lớn từ tình trạng ô nhiễm cũng như lượng khách tham quan đông đúc. Không khí ô nhiễm làm ố vàng bề mặt đá cẩm thạch và gây hư hại nhiều chi tiết kiến trúc. Các nhà sử học còn cảnh báo sông Yamuna là một phần của kiến trúc Taj Mahal, nếu dòng chảy của sông cạn kiệt thì hố móng của ngôi đền cũng có nguy cơ sụp đổ.

Chính phủ Ấn Độ đã bỏ nhiều công sức trong việc gìn giữ và bảo tồn báu vật kiến trúc này. Các nhà máy và khu công nghiệp trong bán kính 10.400 km2 quanh Taj Mahal được yêu cầu chuyển sang sử dụng khí gas tự nhiên hoặc phải di dời địa điểm. Ngôi đền thường xuyên được đắp bùn Multani Mitti, rồi rửa sạch bằng nước ấm, giúp đem lại màu sáng bóng cho đá cẩm thạch. Ngoài ra, kể từ ngày 01/04/2018, thời gian tham quan cũng hạn chế, chỉ còn tối đa ba tiếng mỗi ngày, nhằm làm giảm tình trạng quá tải du khách.

Nếu một ngày Taj Mahal biến mất thì quả thực là điều đáng tiếc. Nhưng tôi tin câu chuyện về mối tình bất diệt giữa Shah Jahan và Mumtaz Mahal sẽ luôn trường tồn trong lòng nhân gian. Bởi như cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã từng viết: “Cuộc sống không thể thiếu tình yêu!”

 • Giá vé vào cửa Taj Mahal cho người nước ngoài là 1.000 rupee (400.000 đồng). Trẻ em dưới 15 tuổi được miễn phí. Mỗi vé chỉ có giá trị trong ngày, bao gồm nước uống miễn phí, bọc giày và bản đồ.

• Du khách sẽ phải trải qua quá trình kiểm tra an ninh trước khi vào đền. Đồ ăn, rượu bia, thuốc lá, head phone, sạc điện thoại, và tripod không được mang theo.

• Khách tham quan cũng không được phép chụp ảnh trong khu lăng mộ chính. 

Hoa Thiên (tổng hợp)