Núi Đá Bàn: Kiệt tác của thiên nhiên

Không chỉ đem lại cho du khách sự ngây ngất trước vẻ đẹp hùng vĩ, núi Đá Bàn ở Cape Town – Nam Phi còn làm cho các nhà khoa học, các tổ chức nghiên cứu say mê vô bờ bến bởi sự đa dạng sinh học.

Tôi đến Cape Town từ sân bay Johannesburg sau 2 giờ 30 phút. Ngay từ sân bay quốc tế Cape Town, núi Đá Bàn hiện ra và đập vào mắt của tôi trong làn sương sớm. Dường như, nó xuất hiện ở mọi lúc mọi nơi trên các nẻo đường Cape và du khách cứ hiển nhiên cho rằng nó là biểu tượng của quốc gia nằm cuối cùng của lục địa đen trên bản đồ.

Nhìn từ xa, đỉnh núi như một mặt bàn bằng phẳng.

Phượng tím, một trong những biểu tượng mùa xuân của Nam Phi được trồng một ít ở Cape và chúng lô xô ra hoa tím rịm ở một khúc đường nào đó. Dọc theo cung đường biển quanh co là những resort hay khách sạn cao cấp mà ở các vùng này chỉ thấy hầu hết là người da trắng và ngôn ngữ chính sử dụng là tiếng Anh.

Những tên gọi trong quần thể núi Đá Bàn

Dù ở bất kỳ lứa tuổi nào, người địa phương đều biết rành rọt câu chuyện về lịch sử và những cái tên huyền ảo khác trong quần thể của núi Đá Bàn.

Năm 1503, ông Antonio de Saldahan, một thủy thủ người Bồ Đồ Nha đặt chân đầu tiên đến Nam Phi. Bất chợt ông trông thấy một dãy núi với hình dáng “lạ kỳ” nằm án ngữ trong vịnh, ông buột miệng thốt lên bằng tiếng Bồ Đào Nha: “Montanha da Mensa” mà theo tiếng Anh có nghĩa là “Table Mountain – Núi Đá Bàn”.

Các nghiên cứu cho thấy núi Đá Bàn được hình thành bởi sự trầm tích và xói mòn của các lớp đá theo chiều ngang.

Kể từ đó, cái tên “Table Mountain” hay “Núi Đá Bàn” được ra đời để đặt tên cho một ngọn núi, mà đỉnh của nó nhìn từ xa trông như một mặt bàn bằng phẳng. Cái tên “Table Bay” – Vịnh Bàn” cũng được ra đời để đặt tên cho cái vịnh nằm dưới chân núi mà người bản địa Khoikhoi sinh sống.

Mặt bàn có kích thước khoảng 3 km theo chiều dài và được bao bọc xung quanh bởi các vách đá thẳng đứng. Để núi Đá Bàn trở nên “huyền ảo” hơn nữa, những nhà khám phá đã đặt nhiều cái tên khi tìm ra những ngọn núi tạo thành mặt bàn.

Nhìn tổng thể, núi Đá Bàn giống như một sân khấu gồm: đỉnh Devil (Ác quỷ, ở phía đông) và núi Lion Head (Đầu sư tử, ở phía tây) là hai bên cánh gà của sân khấu, trung tâm Cape Town và cảng Vịnh Bàn – Table Bay đóng vai trò là tấm màn sân khấu nằm phía sau sân khấu, “Đồi tín hiệu – Signal” cùng với thành phố Bowl phía trước là một thính phòng để khán giả ngồi xem các diễn viên đang diễn một vở kịch.

Núi Đá Bàn – “Montanha da Mensa” là địa danh duy nhất trên mặt đất được đặt tên cho một chòm sao trên bầu trời: “Mensa”. Chòm sao này có thể nhìn thấy được từ Nam Bán Cầu từ lúc nửa đêm vào giữa tháng 7 và nằm dưới sao Orion (sao Thiên Lang). Cái tên chòm sao Mensa được đặt bởi nhà khoa học người Pháp Nicolas de Lacaille khi ông sống tại Nam Phi vào giữa thế kỷ 18.

Những cuộc khám phá

Ngài Antonio de Saldahan là người đầu tiên leo lên ngọn núi Đá Bàn hùng vĩ để thám hiểm, tiếp sau đó là những thủy thủ Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, chưa một ai trong thời kỳ đó ghi lại một cách chính xác ngọn núi được hình thành theo sự biến đổi địa chất như thế nào, chiều cao bao nhiêu so với mực nước biển và chiều dài hay chiều rộng của núi bao nhiêu…

Có chăng người ta chỉ nhìn nhận rằng: ngọn núi đá bàn rất “đặc thù” nếu nhìn từ xa và trông rất hùng vĩ khi nhìn từ biển Đại Tây Dương vào. Năm tháng đã trôi qua, vết tích của người Bồ Đào Nha để lại trên núi Đá Bàn là các vết khắc trên đá ở mỏm đá “Đầu sư tử” của núi Đá Bàn.

Rồi người Anh đến Nam Phi, họ bắt đầu chiến dịch quản lý Nam Phi như là một thuộc địa vào năm 1796. Để có số liệu một cách chính xác nhất về ngọn núi này, người Anh vẫn sử dụng “con đường” mà ngài Antonio de Saldahan đã leo lên vào năm 1503. Đỉnh cao nhất của mặt bàn nằm về phía cuối cùng hướng đông của mặt bàn và nó được đánh dấu bởi ngài Maclear Beacon.

Vịnh Bàn.

Một ụ đá hình tháp được xây dựng tại đây bởi ngài Thomas Maclear vào năm 1865 nhằm áp dụng phương pháp lượng giác để đo chiều cao núi Đá Bàn. Nó cao khoảng 1.086m so với mực nước biển.

Hướng về phía Nam, mặt bàn lại thấp hơn mặt bàn phía Bắc nên người ta gọi mặt bàn hướng Nam là “mặt bàn phía sau” (Back Table). Về hướng Bắc, những sa thạch của núi Đá Bàn sắp xếp một cách tự nhiên tạo thành một “xương sống” của bán đảo Cape. Chiếc “xương sống” đó giống như hình tượng 12 môn đồ của Chúa Jesus (Twelve Apostles) đang ngồi quanh Ngài bên chiếc bàn trong Buổi Tiệc Ly trước khi Ngài chịu khổ nạn đóng đinh trên thập giá.

Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau?

Chiếc xương sống với tên gọi : Chúa và 12 vị tông đồ.

Trong năm 1796, Sir James Craig đã xây ba ngôi nhà trên núi Đá Bàn và đặt tên theo một phong cách rất “Anh Quốc” để nhớ về cố quốc: nhà của Vua, nhà của công tước xứ York (sau đó đổi tên lại: nhà của hoàng hậu) và nhà của hoàng tử xứ Wales. Hiện nay, hai ngôi nhà của hoàng hậu và hoàng tử xứ Wales đã sụp đổ, chỉ còn lại ngôi nhà của nhà vua còn khá tốt.

Huyền thoại trên đỉnh núi

Khi được biết núi Đá Bàn là một trong 7 kỳ quan di sản thiên nhiên mới bởi UNESCO, cùng với sự hùng vĩ và đa dạng sinh học của ngọn núi, tôi đã háo hức muốn được khám phá ngay khi đặt chân đến Cape Town. Không giống những người đi trước khám phá bằng đôi chân, việc khám phá bây giờ dễ dàng hơn rất nhiều là…chỉ cần mua vé để đi cáp treo.

Cáp treo được đặt ở độ cao 302m so với mực nước biển và chính thức đưa vào phục vụ vào năm 1929. Năm 1997, cáp treo được nâng cấp và có thể vận chuyển một lúc 65 hành khách thay vì 25 hành khách như trước đây.

Xe cáp được thiết kế rất đặc biệt để thỏa mãn nhu cầu ngắm nhìn của du khách: xoay 360 độ quanh trục cáp và một cửa sổ trên xe cáp luôn mở ra, vì thế ít nhất một lần trong quá trình di chuyển lên trên, tôi có thể ngắm nhìn phong cảnh xung quanh tuyệt đẹp nằm bên dưới qua cánh cửa sổ đó.

Ngày nay, lên đỉnh núi Đá Bàn bắng cáp treo xoay 360 độ.

Những cơn gió lạnh trên đỉnh núi khiến tôi có một chút rùng mình dù mặt trời đang tỏa sáng. Phía bên dưới, biển Đại Tây Dương xanh ngắt đang vỗ về những con sóng lăn tăn vào những bãi cát trắng tinh của Vịnh Bàn. Cả thành phố Bowl nằm yên bình bên cung đường biển hình bán nguyệt.

Đại Tây Dương xanh rì bên dưới.

Trên đỉnh núi, mặt bàn không bằng phẳng như những gì tôi tưởng hay đứng nhìn từ xa khi ở dưới chân núi. Đó là những con đường với độ dốc trung bình, nối núi này qua núi nọ. Dọc theo những con đường đá ghồ ghề là những bụi hoa dại với màu sắc và hình dạng khác nhau đang nở rộ đón nắng.

Hoa dại thuộc dòng họ quốc hoa Nam Phi – Protea.

Hoa dại khác, không biết tên. Tính hái trộm hoa rừng, …

Ẩn thoáng trong những hang đá hay phía sau bức tường đá là những đôi trai gái tâm tình ước hẹn gắn bó cả cuộc đời trong tiếng gió và sóng biển.

Không chỉ đem lại cho du khách sự ngây ngất trước vẻ đẹp hùng vĩ, núi Đá Bàn còn làm cho các nhà khoa học và các tổ chức nghiên cứu say mê vô bờ bến bởi sự đa dạng sinh học. Chưa kể đến các mảng thực vật nguyên thủy đang sinh sống trong các khe núi, mà chỉ cần khảo sát ngay trên đỉnh núi, các nhà khoa học đã phát hiện ra hơn 2.200 loài thực vật mà hầu hết trong số đó là chung dòng với “quốc hoa Nam Phi”: hoa Protea.

Hoa Protea – quốc hoa Nam Phi. Thời buổi hiện đại cái gì cũng bự!

Về các loài động vật hoang dã, các nhà khoa học đã tìm thấy ở nơi đây các loài nhím, cầy, rắn, rùa, hươu, báo, mèo châu Phi… Tuy nhiên, trước tình trạng săn thú của con người, các loài thú hoang đã bỏ đi rất nhiều.

Đứng trên đỉnh núi, những người bản địa đã mách cho tôi một kinh nghiệm: khi gió mùa Đông Nam (từ tháng 5 đến tháng 8) từ biển thổi lên, đó là lúc ngắm núi Đá Bàn tuyệt đẹp và đầy chất thần tiên nhất! Một truyền thuyết ly kỳ được ra đời để ghi dấu cho những khoảnh khắc tuyệt đẹp này: cuộc chiến giữa ác quỷ và tướng cướp biển địa phương có tên là Van Hunk xảy ra.

Những chú chim cánh cụt nô đùa với sóng biển.

Do gặp không khí lạnh, ẩm độ trong không khí sẽ ngưng tụ và tạo thành các đám mây trên đỉnh núi. Lúc đó, người dân bản địa ví von: ngọn núi đang được thiên nhiên trải một một tấm khăn trắng toát trên mặt bàn.

(Tham khảo bài viết đăng trên báo Nguyệt San PLTPHCM số tháng 11/2013)

(Nguồn: Linhnc2005)

Hùng vĩ núi Đá Bàn

Cũng giống như núi Phú Sĩ của Nhật, núi Đá Bàn (Table Mountain) chính là một trong những biểu tượng của đất nước Nam Phi. Ngọn núi cao 1.086 m so với mực nước biển, là ngọn núi duy nhất trên mặt đất được đặt tên một chòm sao trên bầu trời : Mensa – có nghĩa là cái bàn.

Núi Bàn có phải là ngọn núi già nhất trên thế giới? Không ai chắc chắn được nhưng người ta tin rằng núi Bàn già hơn dãy Himalaya đến sáu lần. Được hình thành từ đáy đại dương khoảng 600 triệu năm trước, những dòng sông băng đã cào bằng đỉnh núi và sau này quá trình kiến tạo vỏ trái đất đã nâng núi Bàn lên. Người Khoisan – một bộ tộc lâu đời ở Nam Phi – gọi nó là Hoerikwaggo, có nghĩa “ngọn núi của biển"

Một câu chuyện đã từng được lịch sử kể rằng: năm 1503, một người châu Âu đầu tiên đã đặt chân đến một cái vịnh ở Nam Phi. Ông là một thủy thủ người Bồ Đồ Nha và có tên gọi là Antonio de Saldahan. Bấy giờ, Nam Phi vẫn còn rất hoang vắng và chỉ là nơi cư ngụ của thổ dân địa phương trong một cái làng nằm sâu trong vịnh chưa có tên gọi và thổ dân địa phương có tên gọi là Khoikhoi.Bất chợt trông thấy một dãy núi với hình dáng “lạ kỳ” nằm án ngữ trong vịnh, Antonio de Saldahan chợt buột miệng thốt lên bằng tiếng Bồ Đào Nha : “Montanha da Mesa” mà theo tiếng Anh nó có nghĩa là “Table Mountain – Núi Đá Bàn”. Kể từ đó, cái tên “Table Mountain” hay “Núi Đá Bàn” được ra đời. Ngay sau đó, Antonio và những người thủy thủ Bồ Đào Nha cũng bắt đầu leo lên ngọn núi “Đá Bàn” hùng vĩ để thám hiểm. Tuy nhiên, chưa một ai trong thời kỳ đó ghi lại một cách chính xác nhất là ngọn núi được hình thành theo sự biến đổi địa chất như thế nào, chiều cao của nó là bao nhiêu so với mực nước biển và chiều dài hay chiều rộng của nó là bao nhiêu, … Có chăng người ta chỉ nhìn nhận rằng : ngọn núi Đá bàn rất “đặc thù” nếu nhìn từ xa và trông nó rất hùng vĩ khi nhìn từ biển Đại Tây Dương vào. Năm tháng đã trôi qua, vết tích của người Bồ Đào Nha để lại đầu tiên trên núi Đá Bàn chính là các vết khắc trên đá ở mỏm đá “đầu sư tử” của núi Đá Bàn.

Năm 1796, người Anh cũng đã đến Nam Phi và tìm hiểu kỹ hơn về ngọn núi mà đỉnh của nó có hình dáng như một chiếc bàn bằng phẳng. Để có số liệu một cách chính xác nhất về ngọn núi này, người Anh vẫn sử dụng “con đường” mà ngài Antonio de Saldahan đã leo lên ngọn núi vào năm 1503

Khía cạnh chính của núi Đá Bàn chính là một mặt bàn bằng phẳng có kích thước khoảng 3 km theo chiều dài và được bao bọc sung quanh bởi các vách đá thẳng đứng. Cấu tạo nên mặt bàn này bao gồm các dãy núi : đỉnh “Ác quỷ - Devil” ở phía đông, ngọn núi “đầu sư tử - Lion Head” ở phía tây. Nhìn một cách tổng thể về kiến trúc, núi Đá Bàn giống như một sân khấu với : đỉnh Devil và núi Lion Head là 2 bên cánh gà của sân khấu, trung tâm Cape Town và cảng “vịnh bàn - Table Bay” đóng vai trò là tấm màn sân khấu nằm phía sau sân khấu, “Đồi tín hiệu – Signal” cùng với thành phố Bowl phía trước là một thính phòng để khán giả ngồi xem trên sân khấu các diễn viên đang diễn một vở kịch.

Để có thể ngắm nhìn thành phố Cape Town, vịnh Bàn và hòn đảo Robben trọn vẹn từ hướng Bắc hay biển Đại Tây Dương từ hướng Tây và hướng Nam, chính phủ Nam Phi đã xây dựng cáp treo để du khách dễ dàng lên trên đỉnh núi Đá Bàn vào năm 1926. Cáp treo được đặt ở độ cao 302m so với mực nước biển và chính thức đưa vào phục vụ vào năm 1929. Năm 1997, cáp treo được nâng cấp và có thể vận chuyển một lúc 65 hành khách thay vì 25 hành khách như trước đây. Xe cáp được thiết kế rất đặc biệt để thỏa mãn nhu cầu ngắm nhìn của khách du lịch : nó được xoay 360 độ quanh trục cáp và một cửa sổ trên xe cáp luôn mở ra, vì thế ít nhất một lần trong quá trình di chuyển lên trên, du khách có thể ngắm nhìn phong cảnh xung quanh tuyệt đẹp nằm bên dưới qua cánh cửa sổ đó.

Không chỉ đem lại cho du khách ngây ngất đến vẻ đẹp hùng vĩ của mình, núi Đá Bàn còn làm cho các khoa hoa hay các tổ chức “bảo tồn đa dạng sinh học” sự say mê vô bờ bến bởi sự đa dạng sinh học của mình.  Chưa kể đến các mảng thực vật nguyên thủy đang sinh sống trong các khe núi, mà chỉ cần ngay trên đỉnh núi, các nhà khoa học đã phát hiện ra hơn 2.200 loài thực vật “bụi rậm” mà hầu hết trong số đó là dòng họ của quốc hoa Nam Phi: Protea. Còn về các loài động vật hoang dã, các nhà khoa học đã tìm thấy ở núi đá bàn : nhím, cầy, rắn, rùa, hươu, báo và mèo châu Phi, …

Chip (TTVN)

Tổng hợp

Đón “gió bác sĩ” ở núi Bàn Nam Phi

 - Tôi đặt chân đến Nam Phi vào những ngày cuối tháng 5 đầu tháng 6 với tâm lý sẽ chịu cái nắng như thiêu như đốt của lục địa đen. Ấy vậy mà bầu trời Cape Town lại âm u, mưa rào kéo theo không khí se se lạnh len qua lớp áo khoác mỏng của những lữ khách. Nằm ở phía Nam bán cầu dưới đường xích đạo, thời tiết Nam Phi tháng này đang vào đông.

Cô Tanja – người dẫn đường đón chúng tôi với nụ cười hồn hậu và thứ tiếng Anh đậm kiểu Scotland. Ở Nam Phi có rất nhiều dân tộc, họ nói tiếng Anh theo nhiều kiểu tuỳ theo nguồn gốc của gia đình. Cape Town được mệnh danh là thành phố có bốn mùa trong ngày. Sau ánh ban mai ấm áp, quá trưa, Cape Town chuyển mình trở nên oi bức. Trên con đường cao tốc từ sân bay về thành phố, xa xa đã có thể nhìn thấy ngọn núi Bàn nổi tiếng.

Tanja gọi điện thoại về ban quản lý công viên quốc gia núi Bàn rồi reo lên sau khi cúp máy: “Chúng ta thật may mắn, hôm nay cáp treo có hoạt động chứ hôm qua gió quá to nên họ phải huỷ nhiều chuyến lên núi!” Chiếc cáp treo ở núi Bàn hình tròn có đường kính khoảng 7m, khi rời khỏi nhà ga nó sẽ bắt đầu quay tròn 360 độ để đảm bảo ai cũng có thể nhìn tứ bề từ trên cao. Du khách chỉ có ba phút để hưởng thụ cảm giác lắc lư, hồi hộp và cũng choáng ngợp vì cảnh đẹp khi cáp treo lên đến độ cao hơn 1.000m.

Núi Bàn có phải là ngọn núi già nhất trên thế giới? Không ai chắc chắn được nhưng người ta tin rằng núi Bàn già hơn dãy Himalaya đến sáu lần. Được hình thành từ đáy đại dương khoảng 600 triệu năm trước, những dòng sông băng đã cào bằng đỉnh núi và sau này quá trình kiến tạo vỏ trái đất đã nâng núi Bàn lên. Người Khoisan – một bộ tộc lâu đời ở Nam Phi – gọi nó là Hoerikwaggo, có nghĩa “ngọn núi của biển”, sau này người châu Âu đầu tiên chinh phục đỉnh núi đã gọi đó là “Table of the Cape – chiếc bàn của vịnh Cape”.

Núi Bàn thật “phẳng phiu” với những con đường nay đã được xây dựng dọc theo chiều dài 3km bề mặt. Từ trên cao có thể nhìn xuống vịnh núi Bàn, thành phố Cape Town và sân vận động từng tổ chức World Cup 2010 Green Point như một tổ chim bé xíu. Tôi ghé gần như tất cả những bancông dựng sát mép núi, đắm chìm trong cảm xúc lâng lâng khó tả khi hướng về đại dương phía Nam. Nơi ấy là mũi Hảo Vọng – mũi thần tiên trên trái đất, nơi “một bước chân qua hai đại dương”.

Ở Cape Town luôn có gió mạnh thổi quanh năm tạo nên một loại gió rất đặc biệt mang tên Capedoctor. Tanja giải thích, những cơn gió từ Ấn Độ Dương thổi qua dãy núi Bàn bị chặn lại, chỉ có một khe hở giữa hai ngọn núi có gió luồn qua, điều này giúp thành phốCape Town luôn nhận được những ngọn gió trong lành từ ngoài khơi xa, rất tốt cho sức khoẻ. Sau khi để mọi người tự do chụp ảnh, Tanja kéo tôi về phía Tây nơi những ngọn gió lùa vào mái tóc của cô bay phấp phới trong ráng chiều. Tanja bảo tôi hãy hít thật sâu thứ không khí trong lành nhất, rồi hãy ngắm những bông hoa fynbos xinh đẹp– loài hoa đặc trưng của vùng Cape Town – đang đua sắc. “Bạn đã thấy khoẻ lên chưa? Ý tôi là bên trong tâm hồn ấy!” Tanja hỏi rồi tiếp “Tôi yêu công việc này một phần vì tuần nào cũng được đi đón gió Capedoctor, nhìn thấy những hình ảnh thật tươi đẹp và thanh bình của Cape Town từ trên cao”. Trong mắt cô ánh lên niềm hạnh phúc khi phóng tầm mắt về phía thành phố Cape Town bên dưới.

Đúng 6 giờ, tiếng còi hú vang bề mặt núi Bàn. Nghe tiếng động này, tất cả các du khách bắt buộc phải trở lại nhà ga. Thời gian đóng cửa cáp treo không thống nhất, tuỳ thuộc vào mùa, vào sức gió. Tôi rảo bước vào trong lồng cáp, ngoài khơi vịnh núi Bàn, đảo Robben ánh lên màu vàng vọt của hoàng hôn. Đó là nơi giam giữ vị lãnh tụ vĩ đại của Nam Phi, cựu Tổng thống Nelson Mandela trong nhiều năm. Núi Bàn và đảo Robben là hai di sản thế giới duy nhất có thể nhìn thấy nhau.

Cáp treo dần hạ độ cao đẩy đảo Robben chìm dần sau đỉnh đồi Thông Tin. Có chút gì nuối tiếc khi tôi chưa có cơ hội khám phá hòn đảo nuôi dưỡng một tinh thần cách mạng, một nhân cách lớn của vị tổng thống da đen đầu tiên thời hậu Apartheid. Nhưng biết đâu, đó là một lý do để tôi trở lại Cape Town và tôi nhất định sẽ lên núi bàn đón gió Capedoctor!

Để đến được Cape Town, có hai đường bay là từ Việt Nam quá cảnh tại Singapore hay Malaysia trước khi đáp máy bay đi Johannesburg và sau đó nối tiếp chuyến bay đến thành phố Cape Town. Do tình hình an ninh trật tự chưa thật sự ổn định nên tất cả các du khách được khuyên nên di chuyển đến những điểm tham quan thông qua các công ty lữ hành.

Nguồn: Sưu Tầm