Bí ẩn chưa có lời giải đáp ở Con mắt Sahara

Con mắt của Sahara hay Mắt xanh của châu Phi là cách gọi khác của cấu trúc Richat, có dạng hình tròn, đường kính hơn 40 km, nằm gần thị trấn Oudane (Cộng hòa Hồi giáo Mauritania).

Theo cách nhà khoa học, cấu trúc Richat có đường kính lên tới hơn 40 km, nên dù xuất hiện từ hàng triệu năm trước, con người cũng chưa từng biết đến sự tồn tại của nó. Cấu trúc địa chất đặc biệt này chỉ được hai phi hành gia người Mỹ, Jim McDivitt và Ed White, phát hiện vào tháng 6/1965 khi đang làm việc trên tàu không gian Gemini 4.

Ngay lập tức, những đường tròn đồng tâm khổng lồ nằm giữa sa mạc rộng lớn cùng màu xanh của đất đá đã gây nên sự chú ý rất lớn trên toàn thế giới. Người ta gọi cấu trúc này là Con mắt của Sahara hay Mắt xanh châu Phi, vì hình dạng giống mắt người đến kỳ lạ khi được nhìn từ không gian.

Ban đầu, các nhà khoa học đã nghĩ đó là một miệng núi lửa, được hình thành từ sự va chạm của thiên thạch, nhưng giả thuyết này đã bị loại bỏ ngay khi không tìm thấy bất kỳ dấu hiệu nào của đá nóng chảy.

Cấu trúc Richat có hình dạng rất giống mắt người. Ảnh: Breathforlifetoday.

Rất nhiều nhà khoa học đã dày công nghiên cứu về cấu trúc này, nhiều giả thuyết được đưa ra. Có người cho rằng do thiên thạch tạo nên, hoặc do trầm tích núi lửa. Thậm chí có ý kiến còn cho rằng cấu trúc Richat là dấu tích của một nền văn minh cổ xưa đã biến mất, nhưng tất cả đều không được công nhận.

Ngày nay, lý thuyết được nhiều người biết đến rộng rãi nhất là của hai nhà địa chất Canada, Guillaume Matton và Michel Jébrak, đưa ra năm 2014, sau khi thực hiện hàng loạt nghiên cứu chuyên sâu. Họ cho rằng cấu trúc này được hình thành từ một sự thay đổi địa chất hơn 100 triệu năm trước.

Theo Michel Jébrak, giáo sư tại Đại học Quebec ở Montreal, người chuyên về tài nguyên khoáng sản, siêu lục địa Pangea tách rời, phân tách châu Phi và Nam Mỹ. Magma dần được đẩy lên bề mặt trái đất, nhưng không đều nhau, tạo ra một mái vòm các lớp đá, giống như một “mụn trứng cá” rất lớn. Điều này cũng tạo ra những đường đứt gãy đi qua con mắt.

Khoảng 100 triệu năm trước, một vụ phun trào dữ dội đã xảy ra làm sụp đổ mái vòm này. Sau đó, sự bào mòn của gió và thời gian đã làm phần còn lại để tạo ra Con mắt của Sahara mà chúng ta biết ngày nay. Mỗi vòng tròn có các loại đá khác nhau, chúng bị bào mòn ở tốc độ khác nhau. Vòng tròn màu nhạt gần trung tâm của mắt là đá núi lửa được tạo ra trong vụ nổ đó.

Vị trí của Con mắt Sahara nhìn từ không gian. Ảnh: NASA.

Tại đây, Michel Jébrak cũng phát hiện 4 loại đá: đá kimberlites, nằm cách bề mặt Trái đất khoảng 150 km, đá này đôi khi chứa kim cương; đá carbonatites; bazan màu đen và đá rhyolit, đều là những loại đá nằm sâu dưới lớp vỏ Trái đất.

Tuy nhiên, ý kiến này vẫn gây nhiều tranh cãi. Cho đến nay, chưa có lý do nào thực sự thuyết phục giải thích nguyên nhân vì sao cấu trúc lại có hình dạng tròn hoàn hảo đến như vậy.

Việc ngắm nhìn trọn vẹn “con mắt” là điều mà chỉ vài người trong số hàng tỷ người trên Trái đất có cơ hội. Đó là những phi hành gia, nhà khoa học thực hiện sứ mệnh không gian, nhưng vẫn có rất nhiều du khách, nhiều nhà nghiên cứu muốn được đặt chân đến vùng đất kỳ lạ này. Một số “tour du lịch sa mạc” từ thị trấn Oudane, cung cấp xe jeep hoặc lạc đà sẽ giúp du khách thực hiện điều này.

Một khách sạn nhỏ cũng được xây dựng ở giữa cấu trúc, tuy không sang trọng nhưng đủ chỗ cho du khách và các nhà nghiên cứu dừng chân sau chặng đường dài vượt qua sa mạc cát nóng.

Minh Hải

Theo Business Insider

Bảo tàng tri thức nhân loại bị lãng quên giữa lòng sa mạc Sahara

Thị trấn sa mạc cổ xưa của Chinguetti, Mauritania nằm ở rìa phía tây của sa mạc Sahara hiện đang lưu giữ hàng nghìn bản chép tay Hồi giáo cổ đại có giá trị về lịch sử, văn hóa, tôn giáo...

 Chinguetti có rất ít sự thay đổi kể từ khi được thành lập cách đây hơn 12 thế kỷ. Những ngôi nhà xây bằng đá và bùn khô, mái nhà lợp gỗ cây cọ. Các bức tường đá có cửa sổ nhỏ xíu. Ngày nay, chúng trông như nằm giữa đống đổ nát cũ kỹ, bị bỏ hoang vì sự sa mạc hóa ngày càng mạnh mẽ ở vùng đất này.

Các bức tường xếp đá khít chặt, chỉ đủ để chừa ra những khoảng nhỏ làm cửa sổ và cửa ra vào. Cánh cửa chính được làm bằng gỗ cây acacia. Hiện nay loài cây này không còn mọc ở các khu vực xung quanh Chinguetti nữa.

Từng là nơi phát triển mạnh với hơn 200.000 dân, nhưng Chinguetti đến nay chỉ còn lại vài nghìn người sinh sống. Thị trấn cổ dần biến mất khỏi lớp cát. Những gia đình còn ở lại đang cố bám trụ một cách tuyệt vọng với kho tàng quý giá của họ, một trong số đó là thư viện cổ nơi sưu tầm rất nhiều bản thảo quý giá về Hồi giáo. 

Nằm trên nhiều con đường giao thương đi qua Sahara, Chinguetti trở thành trung tâm thương mại của thế giới từ thế kỷ 11. Những đoàn người đi buôn trên sa mạc coi nơi đây như một ốc đảo, dừng lại để buôn bán hàng hóa đồng thời cho lạc đà nghỉ chân. 

Về sau nơi này dần thành địa điểm tụ tập của người hành hương trên đường đến thánh địa Mecca. Chính vì có hàng nghìn học giả đi qua và dừng nghỉ ở Chinguetti, nhiều trao đổi kiến thức khoa học và tôn giáo diễn ra nên tiếng tăm của thị trấn nhỏ bé này càng bay xa hơn. 

Từ một điểm dừng chân, nơi đây vươn lên thành điểm đến của thế giới. Nhiều thế kỷ trôi qua, người dân từ khắp vùng Tây Phi đã tới Chinguetti để học về tôn giáo, luật, toán học, dược và cả thiên văn học. 

Khoảng nửa thế kỷ trước, nơi này từng được cho là lưu giữ 30 thư viện với khối lượng hàng ngàn bản thảo cổ, nhưng hiện tại chỉ còn tồn tại 5 thư viện. Các thư viện tư nhân do gia đình giám sát, lưu giữ kho tàng văn học qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, do ảnh hưởng của khí hậu sa mạc khắc nghiệt, những hiện vật quý giá đang dần vỡ vụn thành tro bụi.

Ước tính có 33.000 bản chép cổ trên khắp Mauritania, nhưng chỉ khoảng vài nghìn bản được bảo quản sạch sẽ trong thư viện quốc gia.  

Chính quyền Mauritania đang nỗ lực kêu gọi chủ nhân những bản chép tay quý đưa chúng tới nơi bảo tồn. Tuy nhiên, các gia đình từ chối, họ muốn tự tay gìn giữ di sản của mình và coi đây là công việc rất vinh dự. 

Năm 2000, UNESCO đã công nhận kho báu tri thức của nhân loại này là Di sản thế giới cần được bảo tồn. Mặc dù nằm ở sa mạc khắc nghiệt nhất thế giới, Chinguetti vẫn là một điểm đến thú vị dành cho những du khách thích mạo hiểm và khám phá các giá trị cổ. 

Seif Islam - quản lý một trường trung học địa phương, cũng là chủ 700 cuốn sách trong bộ sưu tập nói về sự gắn kết với sách cổ: "Con người có tách được chân hay tay không? Chúng đã là một phần của chúng ta rồi". Tuy vậy, những người trông thư viện cổ này lại rất hào hứng khi giới thiệu và cho những du khách tò mò xem tận mắt gia tài của họ. 

LĐO VĂN HÀO

Bí ẩn "kho báu" sách nằm giữa sa mạc Sahara

Thành phố Chinguetti trên sa mạc Sahara là “nhà” của hơn 6.000 cuốn sách và bản chép tay vô cùng quý hiếm.

Thành phố cổ đại bị lãng quên đang lưu trữ hơn 6.000 cổ thư.

Sa mạc Sahara có lẽ là nơi cuối cùng trên trái đất bạn nghĩ sẽ tìm thấy một thư viện. Thế nhưng trên vùng đất hẻo lánh này có thành phố Chinguetti của đất nước Tây Phi Mauritania là “nhà” của hơn 6.000 cuốn sách và bản chép tay vô cùng quý hiếm. Chúng bao gồm những bản kinh Koran cổ xưa nhất đến những tài liệu từ thế kỷ thứ 9.

Nơi đây từng là một trung tâm giao thương nhộn nhịp và giàu có của các thương lái đến từ châu Âu và Bắc Phi, và là nơi dừng chân cho những ai muốn tiến vào vùng Sahara Hạ. Rất nhiều thi sĩ, bác sĩ, luật sư, nhà khoa học đã đến “Thành phố của những thư viện” này để tìm kiếm tri thức. Họ đều đã rời đi, nhưng những người thủ thư vẫn ở lại để bảo vệ các văn bản khỏi sự tàn phá của khí hậu Sahara đầy khắc nghiệt.

Kho báu văn hóa này là vô giá, vì vậy UNESCO đã công nhận đây là di sản thế giới cần được bảo tồn năm 2000.

Thư viện ở Mauritania lưu trữ hơn 6.000 cuốn sách và bản chép tay vô cùng quý hiếm.

Được thành lập trong khoảng giữa thế kỷ thứ 11 và 12, thành cổ Chinguetti được bao bọc bởi núi lởm chởm và cao nguyên rộng bất tận, là nơi chung chuyển quan trọng của con đường giao thương qua sa mạc Sahara. Các thương gia chuyên buôn vàng, nô lệ, muối và gia vị... thường dừng lại ở đây nghỉ ngơi.

Đồng thời, Chinguetti cũng là trung tâm của tri thức, nơi gặp gỡ của các học giả nổi tiếng trên con đường nghiên cứu của mình. Thậm chí học giả Ibn Battuta cũng từng tìm đến đây trước khi tới Trung Quốc.

Tuy nhiên, thời kỳ nhộn nhịp ấy chỉ kéo dài vài thế kỷ. Do sự phá hủy của thời gian cũng như ảnh hưởng bởi quá trình sa mạc hóa, thành phố Chinguetti cyhir còn là vùng đất trống vắng và yên lặng. Giờ chỉ còn lại dấu vết của một thời kỳ xa xưa

Mặc dù không hoàn toàn bị bỏ hoang nhưng hiện nay còn rất ít người sinh sống tại đây. Một vài chuyên gia cho rằng nếu không có biện pháp kịp thời thành phố sẽ sớm bị chôn vùi trong cát.

Người thủ thư giới thiệu cho du khách một trong những bản kinh Koran cổ nhất còn tồn tại.

Nếu có điều kiện đến thành phố. Đi theo mê cung những con phố cổ đầy cát, bạn có thể tìm thấy một cánh cửa gỗ nhỏ mở lối đi vào bên trong bức tường đá.

Tại đó, người thủ thư luôn luôn túc trực sẽ chỉ cho bạn xem những tài liệu vô cùng quý giá: những cuốn sách bọc gia tinh tế, các cuốn sổ làm bằng giấy hay thuộc da. Bạn phải đeo găng tay mới được phép chạm vào chúng. Ở đây có những ghi chú viết bằng mực đỏ báo cáo lại rằng đã có những ngày có đến 10.000 đoàn lạc đà ra vào thành phố mỗi ngày.

Có một điều kỳ diệu là đứng giữa Chinguetti nhắm mắt lại bạn sẽ cảm nhận được những con phố nhộn nhịp, tiếng người trao đổi mua bán rộn ràng, tiếng lạc đà kêu, tiếng trẻ con cười và tiếng thảo luận của những học giả nhiều thế kỷ trước. Đó là cảm giác của bất kỳ ai đến thăm thành phố.

Nhưng khi mở mắt ra là một sự tĩnh lặng vô cùng, và nỗi hoài niệm lớn, giống như hình ảnh người thủ thư vẫn ngày ngày bảo vệ kho báu tri thức mà không biết rằng thế giới đã hoàn toàn thay đổi.

Một số hình ảnh về thành phố Mauritania:

Thành phố vắng người Chinguetti đã từng vô cùng nhộn nhịp hoạt động mua bán.

Kho báu của Mauritania: Chinguetti, nằm cách thủ đô Nouakchott 325 dặm.

Cuộc chiến kéo dài chống lại thời gian và thiên nhiên để bảo tồn những giá trị của nhân loại của những người thủ thư.

Những đứa trẻ ở Chinguetti.

Phần lớn các công trình ở phía Tây thành phố đã bị bỏ hoang, tạo nên cảm giác về một thành phố ma hoang lạnh.

Điều kiện khắc nghiệt của sa mạc Sahara.

Di tích tháp Nhà thời Hồi giáo Ouadane xây dựng vào thế kỷ 13-14 trước Công nguyên được cho một trong những công trình cổ xưa nhất của thế giới Hồi giáo.

Những tài liệu cũ của thư viện Chinguetti có ghi chép về 10.000 đoàn lạc đà từng đổ về đây.

Theo Đỗ Nam

Khám phá kho báu nhân loại bị lãng quên giữa lòng sa mạc

(Dân trí) - Kho tàng tri thức của nhân loại với hơn 6000 đầu sách quý, trong đó có cả những bản chép tay rất hiếm, hiện đang nằm giữa lòng sa mạc Sahara nóng bỏng rẫy. Nơi này còn được ví như địa điểm bị rơi vào quên lãng.

Thị trấn sa mạc cổ xưa của Chinguetti, Mauritania, nơi nằm ở rìa phía tây của sa mạc Sahara, gần như có rất ít sự thay đổi kể từ khi được thành lập cách đây hơn 12 thế kỷ. Những ngôi nhà xây bằng đá và bùn khô, với mái nhà lợp từ các tấm gỗ từ cây cọ. Các bức tường đá có tấm cửa sổ nhỏ xíu.

Từng là nơi phát triển mạnh với hơn 200.000 dân, nhưng rồi Chinguetti đến nay chỉ còn lại vài nghìn người sinh sống. Thị trấn cổ dần biến mất khỏi lớp cát. Trong khi đó, những hộ gia đình còn ở lại nhưng đang cố bám trụ một cách tuyệt vọng với kho tàng quý giá của họ, một trong số đó là thư viện cổ nơi sưu tầm rất nhiều bản thảo quý giá về Hồi giáo.

Nằm tại ngã tư một số tuyến đường thương mại xuyên qua sa mạc Sahara, Chinguetti từng là trung tâm thương mại quan trọng của thế kỷ 11. Các đoàn lữ hành vượt sa mạc từng chọn nơi này làm điểm dừng chân như một ốc đảo xanh. Họ dừng lại rao bán các sản vật của mình và để đàn lạc đà nghỉ ngơi. Sau đó, thị trấn trở thành nơi hội tụ cho đoàn hành hương trên đường tới thánh địa Mecca.

Đây là nơi hàng ngàn người đàn ông đã đi qua, trao đổi với nhau nhiều ý tưởng về tôn giáo và khoa học. Trong nhiều thế kỷ, người dân khắp Tây Phi đến Chinguetti để nghiên cứu về tôn giáo cũng như luật pháp, thiên văn học, toán học và y học.

Khoảng nửa thế kỷ trước, nơi này từng được cho là lưu giữ 30 thư viện với khối lượng hàng ngàn bản thảo cổ, nhưng hiện tại chỉ còn tồn tại 5 thư viện. Các thư viện tư nhân do gia đình giám sát, lưu giữ kho tàng văn học qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của khí hậu sa mạc khắc nghiệt, những hiện vật quý giá đang dần vỡ vụn thành tro bụi.

Chính quyền Mauritania cố gắng nỗ lực xin lại để lưu giữ những bản thảo viết tay từ các thư viện tư nhân. Nhưng nhiều gia đình từ chối việc này, vì với họ, lưu giữ tư liệu quý là một niềm vinh dự. Tuy nhiên, họ rất sẵn lòng giới thiệu cùng du khách bộ sưu tập quý giá trên.

Người ta cũng ước tính rằng, khoảng 33.000 văn bản cổ đại đang tồn tại ở Mauritania, trong số đó, chỉ vài nghìn tài liệu được làm sạch đúng cách và bảo quản tại Bảo tàng Quốc gia.

Nằm giữa lòng sa mạc, thư viện chứa nhiều tài liệu hiếm, từ những bản kinh Korancoor xưa tới tài liệu từ thế kỷ thứ 9. Trong số đó có những cuốn sách được bọc da cẩn thận, cuốn số làm từ thuộc da.

Năm 2000, UNESCO đã công nhận kho báu tri thức của nhân loại này là Di sản thế giới cần được bảo tồn. Như một thế giới bị quên lãng nằm giữa sa mạc khắc nghiệt, nhưng đây lại là điểm đến tuyệt vời cho những ai muốn khám phá các giá trị cổ xưa.

Hiện tại, thị trấn cổ còn khá ít cư dân ở lại sinh sống. Các chuyên gia cho hay, nếu không có biện pháp hỗ trợ kịp thời, nơi này sớm sẽ bị chôn vùi trong cát bụi.

Việt Hà

Theo APt

Báo Giao Thông

Thiên nhiên con người của đất nước Mauritania

STDLO - Mauritania là đất nước thuộc Tây Phi, có đường biên giới chung với Algeria, Mali, Senegal.

Từ thế kỷ thứ năm đến thế kỷ thứ bảy, các bộ lạc của người Berber di cư đến Mauritanie từ Bắc Phi và thay thế người Bafour, vốn là những cư dân hiện nay của Mauritanie và là tổ tiên của người Soninke. Người Bafour sống chủ yếu nhờ vào nông nghiệp, và năm trong số những tộc người từ bỏ lối sống du mục sớm nhất. Cùng với sự mở rộng dần dần của sa mạc Sahara, họ tiến về phía nam.

Mauritania  ở khu vực Tây Phi, nằm về phía Tây Nam sa mạc Sahara, Tây giáp Đại Tây Dương, có chung biên giới với Algérie, Mali và Sénégal. Địa hình bằng phẳng, khoảng 3/4 lãnh thổ là vùng bán bình nguyên được bao phủ bởi các đụn cát thuộc vùng Tây sa mạc Sahara. Vùng thảo nguyên Sahara ở phía Nam tương đối ít mưa, tập trung khoảng 90% dân số. Sông Sénégal ở biên giới phía Nam là trục giao thông đường thủy duy nhất và chỉ có vùng ven sông là vùng đất màu mỡ nhất nước.

Những bức ảnh được Nhiếp ảnh Michal Huniewicz ghi lại qua cuộc hành trình đến Mauritania