Bao giờ đến Tết Congo?

Người Việt Nam thường nói "đợi đến Tết Congo" nhằm ám chỉ điều gì đó rất khó hoặc chẳng bao giờ hoàn thành. Như vậy, bao giờ đến Tết Congo?

Thực tế, thế giới có 2 nước mang tên Congo đang tồn tại: Cộng hòa Congo (hay còn gọi là Congo Brazzaville) và Cộng hòa Dân chủ Congo (hay còn gọi là Congo Kinshasa). Tất nhiên, người dân ở hai quốc gia này đều đón năm mới như bao nước khác trên thế giới.

Tại Congo Brazzaville, người dân đón Tết rộng rãi. Hàng năm, đến ngày này, người lớn và trẻ em đều nghỉ học, nghỉ làm. Các gia đình quây quần bên nhau, nhảy múa, hát hò để tiễn biệt năm cũ. Ngoài Tết, họ cũng đón những ngày lễ lớn khác như Phục Sinh và Noel.

Congo Kinshasa cũng có năm mới theo lịch như bao quốc gia khác trên thế giới nhưng người dân phải chờ rất nhiều năm mới có thể ngắm pháo hoa một lần. Ảnh: United Nations.

Trong khi đó, tại Congo Kinshasa, đất nước láng giềng có chung đường biên giới với Congo Brazzaville và cùng trong khối Cộng đồng Pháp ngữ, người dân phải chờ 50 năm mới có thể ngắm pháo hoa đón Tết một lần.

Tuy là một quốc gia rộng lớn và đông dân ở Trung Phi nhưng Congo Kinshasa lại là nước nghèo đói và lạc hậu nhất nhì lục địa đen. Suốt nhiều thập kỷ, Congo Kinshasa luôn thuộc top 10 quốc gia nghèo nhất thế giới.

Nguyên nhân đến từ hơn một thế kỷ thuộc Bỉ, khủng hoảng chính trị, xung đột và chuyển tiếp. Bên cạnh đó, tình trạng thất nghiệp, y tế, giáo dục chưa được đầu tư dẫn đến sự trì trệ trong phát triển kinh tế.

Song, Tết ở đất nước này thực sự là một ngày hội lớn với không khí hân hoan. Sau nửa thế kỷ chờ đợi, công dân Congo Kinshasa nô nức trang hoàng nhà cửa và thả mình vào những bữa tiệc dài lê thê suốt 3 tháng.

Người ta đưa ra nhiều lý do để giải thích cho kiểu đón năm mới có một không hai này. Một số người cho rằng đây là nét văn hóa đặc trưng và lâu đời của người Congo Kinshasa. Một số khác cho rằng nội chiến liên miên và đói nghèo là rào cản buộc người dân nơi đây phải kiên nhẫn "đợi đến Tết Congo".

Dù những năm bình thường không đón Tết, người dân nước này vẫn tổ chức một số ngày lễ quan trọng khác như Quốc khánh (ngày 30/6), Ngày của cha (ngày 1/8) hay Ngày tuổi trẻ (14/10).

Tục lệ đón năm mới độc đáo ở Tây Ban Nha Vào đêm giao thừa, người Tây Ban Nha sẽ vội vàng ăn 12 quả nho theo tiếng chuông điểm để cầu mong điều may mắn cho năm mới. Mỗi quả nho đại diện cho một tháng trong năm.

Kim Ngân

Ghé thăm "khu vườn" tuyệt diệu và nguy hiểm bậc nhất châu Phi: Virunga

VŨ HUẾ 

Gọi là "vườn" nhưng thực chất đây là "vườn quốc gia" - một khu bảo tồn đa dạng nhưng cũng nguy hiểm bậc nhất Lục địa Đen.

Diện tích của Virunga rơi vào khoảng 7800 km2. Nó nằm trong phía đông của Cộng hòa Dân chủ Congo, được đánh giá là khu bảo tồn đa dạng nhất ở Châu Phi. Tuy nhiên, sự thật thì...

Hơn 180 nhân viên kiểm lâm thiệt mạng trong vòng 20 năm

Kể từ năm 1996 đến nay, nền chính trị tại Congo vẫn chưa tìm được sự ổn định. Xung đột vũ trang liên tục xảy ra, khiến cho cả Virunga cũng không tránh khỏi số phận bị ảnh hưởng.

Trong khoảng 10 tháng trước khi Virunga tạm đóng cửa vào đầu tháng 6/2018, lực lượng kiểm lâm tại đây đã liên tục phải đụng độ với nhiều hiểm nguy. Hệ quả, ít nhất 12 nhân viên kiểm lâm đã bị giết.

Theo thống kê thì trong vòng 20 năm qua, Virunga đã mất đến hơn 180 nhân viên kiểm lâm trong quá trình công tác bảo vệ khu bảo tồn này. 

Mối nguy một phần đến từ xung đột chính trị, phần khác là do những kẻ buôn lậu và săn trộm đã quá lộng hành.

Nhưng vẫn là vùng đất bảo vệ hàng trăm loài quý hiếm, nhất là khỉ đột núi (gorilla)

Có thể nói rằng, khỉ đột núi (Gorilla beringei beringei) chính là "nhân vật chính" của Vườn quốc gia Virunga. 

Tại đây hiện có đến hơn 1000 con. Và mặc dù phải đối mặt với nhiều mối nguy hiểm, từ nạn phá rừng, săn trộm, buôn lậu đến đạn lạc của phiến quân, nhà khỉ đột núi vẫn phát triển mạnh mẽ. 

Thậm chí vào đầu năm nay, IUCN đã đưa chúng ra khỏi danh sách các loài vật có nguy cơ tuyệt chủng cao nữa.

Trên khắp thế giới, chỉ còn đúng 2 loài khỉ đột sống sót. Một loài được tìm thấy tại Uganda, trong Vườn quốc gia cấm Bwindi. Và loài còn lại là những con khỉ đột đang được bảo vệ tại Virunga.

Không chỉ khỉ đột núi, Virunga còn là khu vực sinh tồn của 218 loài động vật có vú, trong đó có hươu đùi vằn, sư tử, hà mã. 

Ngoài ra còn có 706 loài chim, 109 loài bò sát, 78 loài lưỡng cư, 22 loài linh trưởng... Nếu tính tổng cộng thì vườn quốc gia này có đến hơn 3000 loài động vật khác nhau đang cùng sinh sống.

Đa dạng sinh học không đâu bì

Xét trên mặt cảnh quan và địa hình, Virunga là vùng đất tuyệt đẹp. Từ thung lũng sông xanh tốt, thác nước hùng vỹ đến núi lửa, rừng nhiệt đới, tràng cỏ, đầm lầy, thậm chí là cả thảo nguyên lẫn đồng bằng... đều có đủ.

Trong hơn 2000 loài thực vật ở Virunga, thì có đến 230 là loài đặc hữu tại Đới tách giãn Albertine (nhánh phía tây của Đới tách giãn Đông Phi). 

Các ngọn núi của nó đều khá cao, thường trong tầm 1800-2800m, được phủ kín bởi cây cối. Ngay cả trên những mỏm núi cao 3000m, gỗ đỏ Châu Phi vẫn sinh trưởng tốt tươi.

Dưới đồng bằng, cỏ và cói giấy mọc tràn lan. Xen lẫn với chúng là đủ các loại lau sậy, cây bụi nhỏ. 

Dựa vào sự phong phú của các loài thực vật, động vật cũng trở nên hưng thịnh một cách tương xứng. Chỉ tính riêng số khỉ đột núi quý hiếm ở đây đã chiếm hẳn 1/3 tổng số khỉ đột núi trên toàn thế giới.

Trên các vùng thảo nguyên của Virunga, mật độ động vật hoang dã lên tới 27,6 tấn/km2, thuộc mức cao nhất hành tinh. Đây cũng là nơi có nhiều hà mã nhất Châu Phi, với khoảng 20.000 con sống quanh bờ hồ Edward và dọc theo 3 dòng sông Rwindi, Rutshuru, Semliki.

Hiện tại, Virunga đang được bảo vệ bởi khoảng 600 nhân viên kiểm lâm dũng cảm. Mỗi ngày, họ đều mạo hiểm cả tính mạng để giữ gìn an toàn cho các loài động thực vật trong vùng đất rộng tới 790.000 ha này.

Sang năm tới, Virunga có thể còn tăng cường lực lượng kiểm lâm lên tới 700 người, để đảm bảo an toàn cho cả khu bảo tồn lẫn du khách tham quan khi bắt đầu mở cửa trở lại.

Tham khảo: Atlas Obscuratheo Helino

Sự tồn tại ít người biết của hai nước Congo ở châu Phi

Khi nhắc đến Congo, thật ra người ta chưa chỉ đích danh một trong hai quốc gia bên dòng sông Congo ở châu Phi.

Cụm "Tết Congo" vốn quen thuộc với nhiều người Việt, nhưng trên thực tế không phải ai cũng biết Congo lại là tên của hai quốc gia trên thế giới. Nước lớn hơn nằm phía đông nam châu Phi là Cộng hòa Dân chủ Congo, nước nhỏ hơn là Cộng hòa Congo nằm phía tây bắc.

Brazzaville là thủ đô của CH Congo, trong khi Kinshasa là thủ đô của nước CHDC Congo. Hai thủ đô nằm đối diện nhau qua dòng Congo, gần tới mức người từ bờ bên này có thể nghe thấy tiếng hét của người bên kia sông.

Thủ đô Brazzaville chỉ được ngăn cách với thủ đô Kinshasa bằng dòng sông Congo. Ảnh:Waters Economics.

Đường biên giới khác thường này chính là kết quả của quá trình phân chia thuộc địa từ thời đế quốc: Brazzaville dưới quyền thực dân Pháp và Kinshasa dưới quyền đế quốc Bỉ. Sông Congo có dòng chảy không đủ cho tàu bè qua lại, vì vậy hai chính quyền Pháp và Bỉ từng xây hệ thống đường sắt cho hai thuộc địa bắt đầu từ cùng một điểm.

Từ năm 1960, hai quốc gia Congo đều giành độc lập nhưng lại phát triển theo hai hướng khác nhau.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, CHDC Congo là một trong hai nước nghèo nhất thế giới, an ninh bất ổn tới mức Cục Lãnh sự Mỹ phải đưa cảnh báo cho công dân có ý định tới đây. 

Quân đội Congo và các lực lượng Liên Hiệp Quốc có mặt khắp Bắc và Nam Kivu, Tanganyika, Ituri và gần biên giới của CHCD Congo với CH Trung Phi và CH Nam Sudan, đặc biệt trong và xung quanh vườn quốc gia Garamba và khu vực Kasai.

Quân đội có vũ trang đi lại trên đường của thị trấn Rutshuru, thuộc tỉnh Bắc Kivu. Ảnh: JIJI.

"Du khách ở những khu vực này có thể gặp phải các hoạt động của quân đội, nhóm phiến quân, hoặc quân phiến loạn. Những phần tử này có tiền sử giết người, cưỡng bức, bắt cóc tống tiền, cướp bóc và các hoạt động nhắm vào dân thường, đặc biệt ở Bắc và Nam Kivu", theo trang web của Cục Lãnh sự Mỹ.

Trong khi đó, CH Congo xếp cao hơn "người anh em sinh đôi" tới 60 bậc về thu nhập bình quân đầu người và được coi là điểm đến an toàn hơn, dù có những bất ổn nhất định về chính trị, khi đất nước này cũng trải qua vài lần đổi tên. 

Tuy nhiên, người dân từ hai quốc gia không coi đường phân chia từ thời thuộc địa như biên giới, họ thường xuyên di cư qua lại giữa hai nước, tùy thuộc vào tình hình an ninh bên nào ổn định hơn. Mỗi chuyến bay từ Brazzaville đến Kinshasa chỉ mất chưa tới 10 phút. Nhưng phần lớn người dân đều dùng tàu, bè hay phà để đi từ thủ đô này sang thủ đô kia.

| Có thể bạn quan tâm

• 

  Lần đầu thử cà phê Việt, người trẻ Mỹ thốt lên 'mẹ ơi'

• 

  Dòng sông tử thần nước nóng hơn 98 độ C ở Amazon

• 

  Con hẻm trăm tuổi ở Sài Gòn nhiều lần lên phim TVB

Xem lại

02:30| 02:30

 

Chuyến bay của Kushan Mitra từ sân bay Brazacille Maya-Maya tới sân bay Kinshasa N'Djili mất khoảng 9 phút từ lúc máy bay lăn bánh đến khi hạ cánh. Quãng đường dài 20 km, máy bay đạt độ cao hơn 900 m. Đoạn video được tua nhanh. Nguồn: YouTube.

Chính phủ hai nước cũng mất nhiều năm bàn bạc về kế hoạch xây dựng một cây cầu có đường sắt dài khoảng 4 km nối liền Brazzaville và Kinshasa. Đầu năm 2017, Ngân hàng Phát triển Châu Phi đã đồng ý chi 250 triệu USD cho hơn nửa kinh phí của dự án. Hai thủ đô gần nhất thế giới này hứa hẹn sẽ còn xích lại gần hơn bao giờ hết.

Phạm Huyền

Hồ ‘tử thần’ Kivu ở lục địa đen

Hồ Kivu, nằm dọc giữa biên giới hai nước Cộng hòa Dân chủ Congo và Rwanda, là một trong năm hồ lớn nhất của Lục địa đen.

Hồ “tử thần“ Kivu Sở dĩ người ta gọi nó là Hồ Tử Thần bởi lượng khí độc nằm sâu dưới đáy nước lên tới hàng tỉ tấn. Theo tính toán của các nhà khoa học, lòng hồ hiện chứa khoảng 65 km3 khí Metan và 256 km3 khí CO2 khiến nó trở thành quả bom hẹn giờ khổng lồ. Nếu lượng khí này thoát ra, nó sẽ cướp đi sinh mạng của ít nhất 2 triệu người sống xung quanh hồ Kivu.

Kivu nằm trong một thung lũng khổng lồ trải dài từ châu Á tới châu Phi. Với chiều dài tới 6.400 km và chiều rộng tối đa 64 km, thung lũng này đang bị kéo về hai phía bởi hoạt động địa chất. Vì thế mà hoạt động của núi lửa trong khu vực này cũng tăng. Một túi dung nham khổng lồ ngay bên dưới hồ Kivu khiến hàng tỷ tấn khí CO2 và metan tích tụ trong nước. Theo tính toán của giới khoa học, lượng khí metan trong hồ vào khoảng 65 km3, còn khí lượng khí CO2 lên tới 256 km3. Thỉnh thoảng khí độc phun lên mặt nước khiến một số người dân sống gần đó ngạt thở. Mặc dù vậy, hồ Kivu là một điểm đến hấp dẫn đối với khách du lịch.

Được mệnh danh là “quả bom nổ chậm” khủng khiếp nhất lục địa đen. Điều đáng nói là những cư dân sống ở gần hồ Kivu  về cơ bản không tin rằng họ đang ăn, ngủ, nghỉ, chơi đùa ngay bên cạnh "quả bom nổ chậm".

Hàng ngày, họ vẫn rủ nhau đến tắm ở những dòng suối nước nóng đầy bọt khí chảy vào hồ Kivu mà không hề hay biết những bọt khí đó là CO2, đang góp phần biến hồ Kivu trở thành "sát thủ" đáng sợ.

Do nằm trong một vết gãy lớn thuộc Đông Phi nên Hồ Kivu thỉnh thoảng lại sôi lên sùng sục, có khi sôi liên tục mấy tuần lễ. Nước sôi tới nhiệt độ có thể luộc chín cá, người dân địa phương chỉ cần vớt cá lên là ăn được luôn. Nguyên nhân khiến nước sôi là do cách hồ không xa là một núi lửa đang hoạt động, dung nham nóng chảy vào hồ khiến nước hồ tăng nhiệt độ.

Hơn thế, ẩn dưới đáy hồ là một kho nhiên liệu hơn 250 km3 khí cacbon đioxit cùng với 65 km3 khí gas metan đủ để cung cấp điện cho vài quốc gia lân cận.

. (theo TTVN )

Bộ tộc lùn tịt, sống hoang dã và bị ăn thịt

(VTC News) - Người Pygmy ở “lục địa đen” là chủng tộc nhỏ bé nhất thế giới. Nơi cư trú của họ rải rác trong các khu rừng rậm dọc xích đạo Trung Phi, gồm các nước Rwanda, Burundi, Uganda, Congo, Trung Phi, Cameroon, Guinea Xích đạo, Gabon, Angola, Botswana, Namibia, Zambia… Người lùn Pygmy tập trung nhiều nhất ở các khu rừng nhiệt đới Congo. 

Người Pygmy trưởng thành chỉ có chiều cao 1,2m. Người cao nhất cũng không tới 1,4m và cân nặng không quá 50kg. 


Hình dáng người Pygmy rất dị biệt, với cái đầu to tướng, chân ngắn cũn, mũi tẹt, người gầy, bụng to, rốn lồi. Tuổi thọ của người Pygmy cũng rất ngắn ngủi, chỉ 30 đến 40 tuổi. 

Theo các nhà nhân chủng học, sự lùn hóa của người Pygmy là do môi trường sống có mức ánh sáng thấp. Thiếu ánh sáng dẫn đến thiếu vitamin D, hạn chế sự hấp thu canxi từ chế độ ăn uống. Ngoài ra, nồng độ canxi trong thức ăn của người Pygmy cũng rất thấp.


Thức ăn thiếu i-ốt cũng là một trong những nguyên nhân khiến cơ thể người Pygmy có nhiều khác biệt, ảnh hưởng đến di truyền. Căn bệnh bướu cổ rất phổ biến với người Pygmy.

Không biết có phải do vòng đời của người Pygmy quá ngắn không, mà tộc người này dậy thì rất sớm, trưởng thành nhanh. Chỉ 8 tuổi, người Pygmy đã hoàn thiện về sinh lý và quan hệ tình dục, sinh con đẻ cái ở tuổi này.


Họ sống theo một nhóm gia đình, như một bộ tộc nhỏ riêng. Thông thường, mỗi  bộ tộc nhỏ có trên dưới 10 hộ gia đình, sống quây quần bên nhau trong những túp lều tạm bợ. Những túp lều cỏ này dựng thành một vòng tròn và tộc trưởng cùng những người già ở giữa. Tộc trưởng lãnh đạo toàn bộ bộ tộc, phân công các công việc cho hợp lý.

Người Pygmy sống phụ thuộc hoàn toàn vào rừng, coi săn bắn hái lượm là cách duy nhất để sống. Rừng rất quan trọng với họ. Họ coi rừng là mẹ, là vị thần tối cao, và họ chính là những đứa con của rừng.


Chính vì thế, người Pygmy không bao giờ chặt phá rừng, thậm chí bẻ cành tươi cũng không. Họ chỉ dám nhặt những cành khô, đã gãy rụng để làm củi. Nếu xét về góc độ này, thì họ văn minh hơn thế giới hiện đại, đầy sự tham lam của chúng ta rất nhiều.

Theo các nhà khoa học phương Tây, người lùn Pygmy chính là chủ nhân đầu tiên của vùng Trung Phi rộng lớn, chủ nhân của nền văn minh Sanga rực rỡ thời tiền sử. Theo ước tính, họ đã sinh sống ở vùng này từ 60 ngàn năm trước.


Mặc dù có thân hình nhỏ bé, song người Pygmy thực sự là chủ nhân của những cánh rừng nhiệt đới Trung Phi. Có lẽ, sự sinh tồn gắn với rừng rậm từ ngàn đời nay nên họ có được những khả năng phi thường. Các giác quan của họ phát triển mạnh mẽ. 

Khứu giác, thị giác, thính giác của họ đều vượt xa khả năng của người hiện đại. Với sự nhạy bén đặc biệt này, mà chúng ta tin rằng, họ có giác quan thứ 6.


Với khả năng đặc biệt này, cộng với cơ thể nhỏ bé, nhanh nhẹn, họ được coi là sát thủ rừng xanh. Dù con vật chuyển động cách xa hàng km, họ cũng có thể biết được đó là con gì, to hay nhỏ, thậm chí là giống đực hay giống cái.

Khả năng bắn tên của người Pygmy thì không bộ tộc nào địch được. Họ có thể bắn trúng con chim ruồi đang bay, hoặc có thể hạ con voi nặng vài tấn bằng những mũi tên tẩm thuốc mê. Khi săn được thú, thì cả bộ tộc nhỏ của họ cùng ăn.


Phân công lao động trong bộ tộc này rất rõ ràng, đúng như thời tiền sử, đàn ông làm nhiệm vụ săn bắn, còn đàn bà hái lượm, trồng trọt. Đàn bà có nhiệm vụ tối quan trọng, đó là giữ cho ngọn lửa cháy mãi. Ngọn lửa được coi là linh hồn trong đời sống bộ tộc Pygmy.

Người Pygmy có ngôn ngữ riêng, nhưng lại không có chữ viết, không biết đến con số, không nắm được quy luật thời gian, không biết tuổi tác của mình. Họ sống và chết hồn nhiên giữa rừng núi. Với họ, rừng rậm và cuộc sống hoang sơ mới là thiên đường. Họ không chấp nhận cuộc sống của thế giới hiện đại.


Họ sống hồn nhiên hàng vạn năm nay giữa rừng, nên cũng không biết quần áo là gì, không biết dệt vải. Họ dùng lá làm quần, hoặc không mặt gì cả. Sở dĩ, hiện nay, một số nơi người Pygmy mặc quần, là vì khách du lịch cho. 

Mặc dù vậy, người Pygmy cũng thích dùng đồ trang sức. Họ dùng ngà voi, sừng hươu, mai rùa, vỏ bọ cánh cứng để chế đồ trang sức. Họ có thú xiên thủng môi dưới và môi trên bằng chiếc que. Phụ nữ cũng biết làm đẹp bằng cách ép hoa quả lấy nước màu rồi bôi lên người cho sặc sỡ.


Theo GS. Raja James Sheshardi (Đại học American), với cách sống phụ thuộc hoàn toàn vào rừng, nên người Pygmy đang có nguy cơ trên bờ tuyệt chủng. Sự tàn phá rừng làm mất môi trường sống của họ, rồi nạn chiến tranh, diệt chủng, đã khiến số lượng tộc người Pygmy suy giảm nhanh chóng. 

Điều đau lòng là hầu hết các quốc gia không coi người Pygmy là công dân của họ, không được cấp giấy tờ gì, không được chăm sóc y tế và không được bảo vệ.


Nguy kịch hơn cả là một số dân tộc khác coi thịt người Pygmy rất bổ béo, có tác dụng tăng cường sinh lực. Thậm chí, người ta còn tin rằng, ăn thịt người Pygmy sẽ trở nên trường sinh và có phép thuật. Vì vậy, thịt người Pygmy thường xuyên có trong thực đơn của một số bộ tộc khác.

Từ con số hàng triệu người Pygmy nửa thế kỷ trước, giờ đây, toàn bộ vùng Trung Phi chỉ còn chưa đầy 500 ngàn người. Các nhà khoa học thống kê và thấy số lượng người Pygmy suy giảm hàng năm nhanh chóng. 


Riêng ở đất nước Rwanda, vài năm trước, có gần 30 ngàn người Pygmy, nhưng đến thời điểm này, chỉ còn 18 ngàn người. Họ phải trốn sâu vào rừng, leo lên các đỉnh núi cao, hiểm trở cố thủ để tránh nạn diệt chủng. 

.

Lê Quân (Lược dịch từ báo chí nước ngoài)