Osaka, vẻ đẹp của truyền thống

Tôi đến Osaka vào mùa hè, lưu lại đây khoảng hai tuần. Khoảng thời gian đó chỉ vừa đủ để cảm nhận một phần rất nhỏ về thành phố phồn thịnh nhất vùng Kansai và là thành phố phát triển đứng hàng thứ ba tại Nhật.

Ngược dòng lịch sử, vào thế kỷ thứ IV, Osaka đã là một thương cảng phát triển với tên gọi Naniwazu, là nơi đầu tiên Nhật Bản đón tiếp các vị khách đến từ các quốc gia khác. Năm 645, hoàng đế Kotoku dời đô từ Asuka (Nara) đến Osaka. Kể từ đó, Osaka phát triển thịnh vượng như thủ phủ của vùng, ngay cả khi thủ đô được dời đổi mấy lần qua lại giữa Kyoto - Nara và rồi Tokyo.

Chính vì lịch sử phát triển đó, Osaka thường là lựa chọn đầu tiên trong mọi chuyến hành trình của du khách nước ngoài đến Nhật.

Lâu đài Osaka

Lâu đài Osaka

Trong cuộc hành trình đến với Osaka, một điểm đến rất quan trọng là lâu đài Osaka, được xem là biểu tượng của Osaka. Trải qua bao giai đoạn lịch sử, lâu đài Osaka dường như là nơi thích hợp để chủ nhân của nó phô trương sự giàu có và quyền lực. Từ cuối thế kỷ XV, nơi đây từng là ngôi chùa Hongan bề thế - một pháo đài vững chắc trước sự tấn công tranh giành của các vị lãnh chúa.

Sau năm 1570, tại vị trí này, lâu đài Azuchi của vị đại lãnh chúa Nobunaga Oda đã mọc lên. Không lâu sau đó, từ năm 1583, Hideyoshi Toyotomi đã kế tục Nobunaga Oda xây mới và mở rộng hơn nữa quy mô của tòa lâu đài. Cái tên lâu đài Osaka bắt đầu được gọi từ giai đoạn này là biểu tượng của quyền lực và sự giàu có của Hideyoshi Toyotomi thời bấy giờ. Người ta kể rằng hầu hết mọi vật dụng trang trí trong tòa tháp chính đều được làm bằng vàng lá, kể cả mái ngói.

Tòa tháp chính của lâu đài Osaka được làm bằng vàng lá, kể cả mái ngói

Sau cuộc chiến Mùa Hè ở Osaka vào năm 1615, lâu đài Osaka tráng lệ gần như bị phá hủy hoàn toàn. Năm 1620, nó được xây dựng lại bởi tướng quân Hidetada Tokugawa. Tòa lâu đài với nhiều biến động lịch sử này còn trải qua hai lần trùng tu lớn vào thời Edo (1629-1868) và Showa (1931).

Không chỉ du khách ngoài nước, mà nhiều người Nhật cũng thường xuyên đến đây, bởi đơn giản đây không chỉ là tòa nhà với thiết kế gỗ, bao quanh bởi những bức tường đá dày, khép kín và khô khan, mà là một bảo tàng thật sự. Một bảo tàng sống động và đầy đủ về một trong các giai đoạn lịch sử quan trọng của Osaka.

Thiên Mãn Cung - Tenmangu

Thiên Mãn cung

Thiên Mãn Cung (tiếng Nhật: Tenmangu) là ngôi đền thờ Sugawara Michizane - một vị quan cận thần và là nhà thơ của thế kỷ thứ X, được phong thần và được xem như vị thần của văn học và sự uyên bác. Sách viết về Sugawara kể rằng ông là người rất thích cây mơ và trong thơ văn của ông thường xuất hiện hình ảnh về loài cây này. Vì vậy mà ở Thiên Mãn Cung trồng khá nhiều cây mơ.

Hoa mơ là hình ảnh trang trí chủ đạo ở khắp nơi trong đền, từ chiếc đèn lồng cho đến hoa văn trên cột, trên mái. Đến mùa lễ hội của ngôi đền, cũng là lễ hội lớn nhất ở Osaka, diễn ra vào hai ngày 24 và 25-7 hàng năm, người ta cũng thường tổ chức các buổi triển lãm “bonsai mơ”, rồi các buổi uống “trà mơ”, họa về mơ,... Thiên Mãn Cung khi đó đẹp hơn bất cứ thời điểm nào trong năm nhờ một “rừng mơ” khoe sắc và dòng người háo hức đổ về dự lễ hội.

Khi chúng tôi đến, tiếc là không đúng vào lễ hội. Nhưng bù lại, chúng tôi được chiêm ngưỡng một không gian của khu đền hoàn toàn đắm chìm trong yên tĩnh. Thiên Mãn Cung chiếm hẳn một khu vực rộng, được bao quanh bởi bốn con đường nhỏ, sạch đẹp. Con đường chạy ngang qua cổng chính Thiên Mãn Cung hầu như chỉ có xe đạp và khách bộ hành qua lại. Ngay trên cổng đền, luôn có treo một “bó rơm trừ tà”.

Chiếc giếng để “tẩy sạch bụi trần”

Bước vào trong là một khoảng sân rộng, hút sâu hết tầm mắt là chính điện - nơi thờ Sugawara Michizane. Một chiếc giếng được trang hoàng đẹp mắt, nằm bên tay phải, ngay khi bước vào sân đền. Trước khi bước vào lễ tại đền, người ta thường dùng nước giếng để “tẩy sạch bụi trần”. Có người rửa tay, rửa mặt, có người vuốt nước lên tóc, có người uống hẳn nước giếng, rất thành kính.

Và vì Thiên Mãn Cung thờ vị thần của sự uyên bác nên người ta thường đến đây để cầu xin sự may mắn trong học vấn và sự nghiệp. Trong sân đền, tại quầy dịch vụ có bán sẵn những chiếc bảng gỗ nhỏ, vẽ hình con trâu - loài vật biểu tượng cho sự thông thái với lời đề chúc “thành đạt”, “may mắn”; và mặt kia có hình hoa mơ với khoảng trống dành cho người đến lễ đền có thể ghi lời cầu nguyện của mình lên đó.

Chiếc bảng gỗ với đủ mọi lời cầu nguyện ở cổng Đăng Long môn

Và rồi, họ sẽ đem treo chiếc bảng gỗ với lời cầu nguyện ở cổng Đăng Long Môn. Có nói là không thể đếm nổi những chiếc bảng gỗ với đủ mọi lời cầu nguyện xoay quanh việc học, việc làm. Cứ sau một năm, người ta đốt những chiếc bảng gỗ đó đi để những lời cầu nguyện mới sẽ được treo lên.

Đối với người Osaka, Tenmangu có ý nghĩa quan trọng không kém lâu đài Osaka. Nếu lâu đài Osaka là bằng chứng đầy tự hào về lịch sử hình thành, phát triển và phồn thịnh của Osaka thì Tenmangu vừa là một góc tâm linh, vừa là nơi tôn vinh tình yêu nghệ thuật của người Osaka.

Takoyaki và ẩm thực Osaka

Người Nhật nói “Đến Kyoto để ngắm mùa thu và đến Osaka để thưởng thức ẩm thực”. Khi hỏi bất kỳ người Nhật nào ở Osaka về món ăn ngon thì câu trả lời chung nhất là “Takoyaki!”.

Người Nhật thường ít khi tự nhận xét về mình, nhưng những người bạn Nhật lại cho tôi biết rằng “người Osaka mộc mạc và bộc trực hơn hết so với người ở các vùng miền khác tại Nhật”. Được thưởng thức món takoyaki, có thể hiểu hơn về tính cách ấy của người Osaka. Đó là món ăn bình dị từ cách trình bày cho đến cách kinh doanh, không cầu kỳ kiểu cách, cũng không trang trí đẹp mắt, trang trọng như các món ăn Nhật khác.

Món Takoyaki

Takoyaki phát xuất từ một quán ăn tên là Aizu vào năm 1933. “Tako” tiếng Nhật có nghĩa là bạch tuộc, còn “yaki” có nghĩa là món nướng, nhưng takoyaki không phải là bạch tuộc nướng, mà giống như món bánh bao nhân bạch tuộc rán. Bột, nước, vài miếng bạch tuộc chín xắt nhỏ, trộn cùng một vài gia vị và cho hỗn hợp đó vào một khuôn rán (gần giống như khuôn đổ bánh khọt ở Việt Nam).

Takoyaki được rán thành những viên tròn, dùng để ăn nóng với nhiều loại xốt rưới lên trên. Mỗi quầy takoyaki đều có hương vị riêng, ngay cả xốt ăn kèm cũng khác. Có nhiều phần takoyaki, từ nhỏ đến lớn, có từ sáu đến 12 viên. Người ta có thể ăn takoyaki vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Ở Osaka có cả những quầy takoyaki di động, tức là đặt trên những chiếc xe nhỏ.

Osaka nằm ngay điểm hội tụ của các dòng sông ở Kansai, là vùng hạ lưu của các dòng sông hòa cùng biển cả. Có lẽ nhờ vậy mà ẩm thực Osaka đa dạng và phong phú. Ngoài takoyaki đại diện cho phong cách và hương vị ẩm thực địa phương, Osaka còn là quê hương của một số món ăn khác mà ngày nay đã theo chân các nhà hàng, quán ăn Nhật lan rộng khắp thế giới như là món lẩu tecchiri, lẩu dạng shabu shabu, hakozushi - một dạng sushi hình chữ nhật hoặc vuông, kushi katsu - một dạng thịt heo xiên chiên.

Nghe nói Osaka tập trung hầu hết các loại ẩm thực đến từ các quốc gia trên thế giới. Chắc rằng phải đến Osaka nhiều lần mới có thể kiểm chứng được lời giới thiệu đó. Còn trong chuyến đi ngắn ngủi này, tôi chỉ kịp cảm nhận về một Osaka thật đẹp, một vẻ đẹp truyền thống và dung dị.

Theo HẠNH NGUYỄN
Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần

20 giờ không ngủ ở Osaka

Osaka trong tôi giờ đây là một ngày 20 tiếng không ngủ đón nắng thu ở sân bay Kansai, chạy thẳng đến ngôi đền Todaiji chơi đùa với những chú nai thân thiện, ngắm nhìn cả đoàn nhóc tì “Tốt-tô-chan”dắt tay nhau hàng hàng lối lối cực kì đáng yêu. Đó cùng còn là lâu đài Osaka đẹp như viên ngọc bích, là con phố mua sắm sầm uất Shinsaibashi và là ga tàu lớn nhất Osaka Station không một bóng người lúc 1h sáng

.Chút chậm rãi ở Osaka khiến tôi cảm thấy bình yên và rất đỗi thân thuộc như một Hà Nội thứ hai ngay ở đất nước "mặt trời mọc"

Tỉnh dậy ở sân bay trên mặt biển

Nếu khởi hành đi Osaka lúc 0h30 tại sân bay Nội Bài, bạn sẽ có mặt tại sân bay Kansai lúc 6h sáng theo múi giờ Nhật Bản. Dù cả chuyến bay chập chờn chợp mắt được 2 tiếng đồng hồ nhưng cái ngọt dịu nhẹ của nắng thu đầu tháng 10 đã bơm nguồn sinh khí tức thì cho tôi. Con mắt nặng trĩu hồi giờ bỗng mở to để ngắm nhìn sân bay trên mặt biển rộng 511 héc-ta và cách đất liền tới 5 km. 

Tiếp đến là hàng loạt bất ngờ khi lần đầu tiên trong đời tôi bước vào một nhà vệ sinh công cộng sạch sẽ, tiện nghi và hiện đại đến thế. Người khuyết tật có lối đi ưu tiên và khu vực vệ sinh riêng. Hay trong bất kì phòng vệ sinh nào đều có ghế ngồi cho trẻ em, bên ngoài có quầy thay tã cho trẻ. Những chi tiết nhỏ nhặt như thế thôi cũng làm tôi mở con to con mắt để tiếp tục tìm hiểu về cuộc sống và con người Nhật Bản.

  

Cảnh vật thiên nhiên và con người yên bình trong khuôn viên chùa Todaiji

 

Điểm đầu tiên trong hành trình khám phá Osaka là đi từ sân bay đến thẳng ngôi chùa Todaiji – nơi có bức tượng Phật Daibutsu bằng đồng mạ vàng lớn nhất thế giới, nằm trong một công trình làm hoàn toàn bằng gỗ. Điều ấn tượng với tôi ở ngôi chùa này không phải bức tượng lớn nhất ấy mà là cách người Nhật đi chùa. 

Từ các em học sinh cấp 1 đến các cụ già đều làm nghi lễ rửa tội trước khi vào chùa rất kĩ càng. Tại một cái giếng nhỏ ngay ngoài chùa, từng người lấy tay phải múc nước đổ vào tay trái rửa sạch rồi rửa miệng, tiếp đó mới rửa tay phải. Họ tin rằng làm như vậy sẽ rũ bỏ bụi trần, tội lỗi hằng ngày và vào chùa thật sạch sẽ. Sau này đến các chùa khác như chùa Thanh Thủy ở Kyoto, chùa Asakusa ở Tokyo tôi đều thấy mọi người thực hiện lễ nghi trước khi vào chùa này rất nghiêm túc. 

Quầy bán đồ lưu niệm bên trong chùa Todaiji

 

Du khách không nhìn thấy rác ở Nhật nhưng có thể giẫm vào “phân nai”

 

Hàng nghìn chú nai được thả đi lại tự do trong khuôn viên chùa và rất thân thiện với du khách

Hướng dẫn viên liên tục nói với chúng tôi Nhật Bản là một nước vô cùng sạch sẽ và không thấy rác thải mở mọi nơi nhưng thú thật khuôn viên quanh ngôi đền Todaiji có rất nhiều…phân nai. Bạn cứ tưởng tượng cả nghìn con nai được thả đi lại tự do, vô cùng thân thiện với du khách và thân thiện với môi trường. 

Phải thừa nhận các chú nai ở đây siêu dễ thương nhưng đôi khi cũng trở nên hung dữ nếu có ai cầm đồ ăn mà không cho chúng. Dù ở quanh chùa có bán rất nhiều thức ăn cho nai nhưng bạn chỉ nên chơi đùa với chúng và được khuyến cáo không cho ăn vì cả một đội quân nai sẽ đi theo và “tấn công” đến khi được ăn mới thôi. Đến Nara, hãy coi chừng phân nai nhé, nó có thể ở bất cứ đâu, ngay dưới chân bạn. 

 Bạn hãy cẩn thận khi cho nai ăn vì đôi khi chúng khá hung dữ nếu không được phần

Gặp nhóc tì “Tốt –tô-chan” ở ngoài đời

Đến bất kì điểm tham quan nào trên đất nước Nhật Bản, du khách sẽ gặp rất nhiều đoàn học sinh ở mọi độ tuổi đi học ngoại khóa. Có một điểm chung của các học sinh này là đều đi theo hàng lối ngay ngắn, từng nhóm chủ động phân chia tìm hiểu về di tích tham quan. Dù là đoàn rất đông nhưng không ai bảo ai đều trật tự, lắng nghe hướng dẫn của thầy cô. Đó là những gì tôi đã chăm chú quan sát ở ngôi chùa Todaiji. 

  Vẻ đáng yêu của các nhóc tì ở bãi đỗ xe của chùa Todaiji

Trẻ em Nhật Bản từ mẫu giáo đến cấp 3 đều có những hoạt động dã ngoại hàng tuần. Tùy vào độ tuổi có thể đi khám phá thiên nhiên hay tìm hiểu di tích văn hóa lịch sử và học luôn kiến thức thực tế. Điều này giúp học sinh lĩnh hội kiến thức trực diện, hiểu sâu và thấy môn lịch sử không phải là lý thuyết khô khan. Khi vào trong khuôn viên chùa, các lớp sẽ được chia theo nhóm, ngồi chăm chú nghe thầy cô giảng giải kiến thức lịch sử, văn hóa.

Thêm một điều rất thú vị là học sinh Nhật xếp hàng chụp ảnh cực nhanh. Trong khi cả đoàn chúng tôi loay hoay mất đến 10 phút để “xếp đội hình đội ngũ”, không ai làm “mất mặt ai” thì chỉ trong vòng ba phút nhưng một lớp cấp 2 đã xếp hàng ngay ngắn và chụp xong tấm hình lưu niệm để cho các đoàn tiếp theo vào chụp ảnh. 

 

Thành cổ Osaka – viên ngọc xanh giữa trời

 

Đây chính là nơi ca sĩ Noo Phước Thịnh đã quay MV Mãi mãi bên nhau. Ở ngoài đời lâu đài Osaka lung linh không kém trong ảnh và MV. Quanh khuôn viên này có đến hàng nghìn gốc hoa anh đào, đến độ tháng 4 khi hoa bung nở cảnh tượng ở đây làm mê đắm bao người. Còn lúc vào thu, toàn bộ cây cối nơi đây tạo thành khu rừng nhỏ màu xanh bao quanh lâu đài. Như thường lệ, tôi tiếp tục ấn tượng bởi những điều dung dị. 

Đó là hình ảnh một cậu thanh niên Nhật đang làm nghi lễ rửa tội tại một cái giếng trước cổng chùa rồi lấy máy ảnh ra chụp vội, hay đàn chim bồ câu thân thiện với du khách rồi thì cả một nhóm thanh niên Nhật quảng bá văn hóa đất nước mặt trời mọc bằng cách cho du khách thuê trang phục truyền thống như samurai, kimono cùng đạo cụ và mời chào chụp ảnh miễn phí.  

 

Nhóm học sinh sinh viên Nhật quảng bá văn hóa của đất nước mặt trời mọc qua trang phục cổ truyền dân tộc tại lâu đài Osaka.

 

Dù là trẻ con hay lớn tuổi, người Nhật vẫn luôn thực hiện nghi lễ rửa tội trước khi vào chùa.

2 tiếng ít ỏi ở Shinsaibashi – khu mua sắm sầm uất nhất Osaka

Để mua sắm thỏa thích ở con phố này bạn cần bỏ ra ít nhất nửa ngày trời. Đủ các loại nhãn hiệu từ mỹ phẩm, thời trang tới đồ gia dụng, đồ cổ, nhạc cụ, vật dụng trang trí. Đối với tôi chỉ 7 tầng của Uniqlo và 5 tầng của H&M đã ngốn mất gần 2 tiếng đồng hồ. Thời gian còn lại tôi cố gắng đi bộ sâu xuống phía dưới mà thấy còn ngút ngàn cửa hàng và hun hút quá trời. Quả không sai khi nói Shinsaibashi là thiên đường mua sắm dài bất tận.  

 

Ở đây cũng có rất nhiều tiệm đồ ăn để bạn nạp năng lượng.

Đồ ăn Nhật thường khá cầu kì trong cách chế biến và hình thức bày biện. Mỗi thứ một ít nhưng đảm bảo đủ kalo cho thực khách

Chuyến đi chơi lúc nửa đêm

  

Về nhận phòng tại khách sạn, sau một ngày dài di chuyển các điểm thăm quan, dù dự định ban đầu là sau khi tắm rửa sẽ đi khám phá thành phố về đêm nhưng tôi nhanh chóng thiếp đi. Tỉnh dậy dù còn sớm nhưng tôi đã dự định sẽ đi nghỉ luôn để mai đi chơi tiếp. Thế mà ngồi lướt mạng xã hội, update tình hình, tôi nhận được cuộc hẹn của người bạn đã sang Nhật sinh sống một cách bất ngờ. Cậu đã chuyển đến Osaka mấy tháng và sống rất gần khách sạn tôi đang ở, vì thế chúng tôi hẹn nhau ra ngoài khám phá thành phố về đêm. Một cuộc hẹn bất ngờ nhưng thật sự hấp dẫn nên tôi đồng ý lẹ. Cậu bạn tới khách sạn lúc 0h15, sau đó chúng tôi bắt đầu dạo bộ quanh khu vực trung tâm Umeda. 

Ga tàu Osaka lúc 1h15’ không còn bóng người qua lại, trái ngược hoàn toàn với vẻ tấp nập vào giờ cao điểm.

Đêm khuya Osaka không nhiều tòa nhà lung linh, sáng rực, không quá ồn ào tiếng nhạc nhưng vẫn nhộn nhịp người đi lại và sự tĩnh lặng của không gian. Bạn có thể cảm nhận điều này khi dạo qua con phố vẫn tấp nập dân công sở Nhật đi ăn nhậu lúc nửa đêm, gặp những anh chàng cổ cồn 1h sáng mới tan sở, vào một siêu thị vẫn chào khách bằng cả tiếng Trung và tiếng Nhật hay đi bộ trên cây cầu bắc qua dòng sông ngay trong lòng thành phố. Tiết trời về đêm lạnh hơn nên cậu bạn đã mua giúp tôi một lon trà xanh nóng tại quầy bán nước tự động.

Lòng vòng một lúc chúng tôi quyết định xem ga lớn nhất thành phố Osaka Station đã ngủ chưa. Quả thật chỉ còn lác đác một vài hành khách và nhân viên ga tàu. Những đường ray nằm im nghỉ ngơi sau một ngày đón các con tàu qua lại. Wow, cả nhà ga này chỉ dành cho tôi – một cảm giác thật sự lạ lẫm xen lẫn phấn khích. Tôi ghi lại khoảnh khắc này tại vị trí trung tâm của ga Osaka, nơi chiếc đồng hồ điểm 1h15’ sáng và không gian rộng lớn xung quanh không một bóng người. 

 

Cảm giác thích thú phát hiện hiện ra công dụng của những đường kẻ trắng này trên mặt đường là điểm bắt đầu để người Nhật sếp hàng lên các phương tiện đi lại công cộng.

Trở về khách sạn lúc 2h kém, vậy là tròn 20h không ngủ ở Osaka. Tôi thấy đầu óc vẫn hưng phấn nên mãi mới thiếp ngủ được. Thầm cảm ơn cậu bạn đã cho tôi có được những trải nghiệm tuyệt vời mà suýt nữa tôi đã bỏ lỡ nếu đi ngủ từ sớm. Rõ ràng, một thành phố dù tấp nập hay vắng lặng nhưng luôn có cách riêng để bạn khám phá và có những kỉ niệm khó quên.

Có một bí quyết nhỏ mà tôi muốn chia sẻ ở đây là nếu có thể bạn hãy cố gắng liên hệ với một người bạn ở vùng đất ghé qua. Gặp lại người quen ở một nơi xa  lạ mang lại cảm giác ấm áp khó tả. Sau này đến Tokyo, tôi cũng hẹn gặp một người bạn cấp ba ở Việt Nam tại quán Starbuck, hàn huyên với nhau đến 11h đêm rồi lại đi dạo quanh những con phố yên tĩnh trong tiết trời mùa thu về đêm lạnh sắc mà lòng thấy vui và rộn ràng lắm. 

 Theo Bình Nguyên / Trí Thức Trẻ